Níét op de pizza

Sam Panopoulos, de uitvinder van de pizza hawaii, is deze week overleden. Wij spraken hem in 2014 over zijn omstreden uitvinding.

Flickr/Janine/CC 2.0

Pizzabakker Fabio Savarese is jaren geleden verhuisd van Italië naar Australië, maar blijft trouw aan zijn Napolitaanse principes. Dus als zijn klanten in Sydney een pizza hawaii bestellen, zegt hij ‘no’. Hoe vaak ze er ook om vragen. „Het is gewoon vreemd om iets zoets als ananas op een pizza te doen”, vertelde hij me deze week aan de telefoon.

Als alternatief biedt Savarese zijn klanten een pizza margherita met ham. Oftewel: een pizza hawaii zonder ananas. En anders gaan ze maar ergens anders heen.

Geen pizza die zoveel weerzin oproept als de pizza hawaii. De smaak van de warme stukjes mierzoete ananas uit blik is volgens velen onverenigbaar met de hartige basis. De Facebookpagina ‘Pineapples do not belong on pizzas’ gaat richting de 200.000 likes. Dat is bijna honderd keer zoveel als de 2.018 steunbetuigingen op de pro- ananaspagina. Desondanks kom je de pizza hawaii gewoon overal ter wereld tegen.

Het was een experiment

Dat begon allemaal in 1962, met een Griekse ondernemer in Canada. Sam Panopoulos is inmiddels tachtig, maar weet het zich nog goed te herinneren. Na de Tweede Wereldoorlog stapte hij op een boot naar Canada. Het was bij een tussenstop in Italië dat hij voor het eerst een pizza at. „Een opengesneden broodje met spaghettisaus.” Hij vestigde zich met zijn familie in de stad Chatham en begon samen met zijn broer restaurant Satellite. „Bijna niemand maakte toen pizza. En het mixen van zoete en zoute smaken kon al helemaal niet. Maar ik was aan het experimenteren, ook met ham en ananas.”

Meer valt er volgens Panopoulos niet over zijn vondst te vertellen. „Ik deed het erop, proefde het, vond het lekker en begon het te verkopen.”

Panopoulos vernoemde zijn pizzacreatie naar de plek waar destijds de meeste ananassen vandaan kwamen: Hawaii. Het succesvolle recept verspreidde zich snel.

Geschiedvervalsing

Maar was Panopoulos echt de eerste die de pizza hawaii op de markt bracht? In een paar verhalen over de geschiedenis van de ananaspizza wordt gewezen op een Australische oorsprong. In de jaren 50 zouden al pizza’s met ananas worden gemaakt langs de oevers van de Murray, de langste rivier van Australië. Foto’s van het tafereel zouden in een boek uit 1986 staan. Maar dat komt allemaal van één bron: Wikipedia.

Een medewerker van de State Library of Victoria was zo aardig om het boek voor me in te scannen. Het ‘boek’ blijkt slechts een literatuurlijst met boeken over de Murray. Het bevat geen enkele afbeelding en geen enkele link met de vroege ananaspizza.

Bibliotheekmedewerker James besteedde een hele dag aan dit mysterie. Hij bekeek alle boeken uit de literatuurlijst. Zocht in de archieven van alle Australische bibliotheken naar de foto’s. Tevergeefs, zo mailde hij. „Ik denk dat iemand de bron gewoon heeft verzonnen.”

Sam Panopoulos was sowieso al niet onder de indruk van de eventuele Australische oorsprong. Hij is er zeker van dat hij in 1962 de eerste was. „En daar ben ik ongelooflijk trots op. De enige fout die ik heb gemaakt is dat ik het niet gepatenteerd heb, dan had ik er nog wat aan kunnen verdienen.”