Een lieve babyworm

Wetenschappers hebben digitaal een worm nagebouwd. Hij doet alles wat een echte worm doet. Daar kunnen we wat van leren.

Ik maakte deze week kennis met een worm en ik vind hem geweldig. Het is een digitale worm. WormSim heet hij. Ha, een computervirus, denk je nu misschien, maar dat is WormSim allerminst. WormSim is een dier. Zijn conceptie begon in 2010. Op dit moment is hij een soort babyworm, die enkel nog basale dingen kan – rondzwemmen in water. Ergens volgend jaar is hij een puberworm, die vrijwel alles kan wat wormen zoal kunnen.

De digitale worm is gemodelleerd naar de rondworm Caenorhabditis elegans,

C. elegans voor intimi. Dit was het eerste dier – een millimeter groot – waarvan het volledige genoom is ontrafeld. Het heeft een heel klein brein, en ook dat is in kaart gebracht. De 302 neuronen in het brein van de C. elegans hebben onderling 6.393 verbindingen en sturen 95 spieren aan.

Als je een organisme wilt nabouwen, met brein en al, dan is het handig om eerst eens te kijken of het met een eenvoudige worm lukt, dachten de wetenschappers die het OpenWorm-project in 2010 begonnen.

Er is al een legoversie van de worm: WormBot. Daarin is het brein nagebouwd, dat ‘spieren’ aanstuurt. Geen echte spieren, want de worm bestaat dus uit plastic legoblokjes met wielen.

Hij kan spectaculaire dingen, zoals diverse obstakels ontwijken. Ja, dat is spectaculair, want hij is er niet specifiek voor geprogrammeerd. Het ontwijken wordt geregeld door een sonar die aangesloten is op het deel van het brein dat in de echte worm het ‘tasten met de neus’ regelt. De WormBot heeft ook een speciale microfoon die, vastgeknoopt aan de betreffende delen van het brein, doorgaat voor smaak- en reukvermogen.

Een ander groepje onderzoekers werkte ondertussen aan de digitale versie van de worm. Die is inmiddels op de cel nauwkeurig nagebouwd. De biologie is natuurlijk nog oneindig veel complexer dan alleen genoom en brein, maar de WormSim op het scherm lijkt verdacht veel op de echte worm. Dat hij wormachtige bewegingen kan maken heeft de digitale worm al bewezen in virtueel water. Nu hoeven alleen de zintuigen nog worden toegevoegd, en de worm is klaar voor gebruik. Wie eerder dit jaar in de Kickstarter-campagne van het OpenWorm-project investeerde, krijgt ergens volgend jaar een eigen WormSim om mee te spelen. Uit elkaar trekken, volstoppen met voedsel totdat hij uit elkaar spat. Alles kan.

Als de worm op het scherm inderdaad kan doorgaan voor een echte worm, dan ligt er een wereld open. De worm is de eerste, bedenk eens wat er met een digitale muis allemaal kan. Dit kan het einde van dierproeven inluiden. En het begin van het bouwen van mensen!

Oké, ik draaf misschien een beetje door.

Maar, eh… als iets eruitziet als een worm, en beweegt, voelt, ruikt en proeft als een worm… Dan moet het haast wel een worm zijn. Toch?

Zijn over deze worm, en andere gemodelleerde dieren, dan uiteindelijk niet dezelfde ethische vragen te stellen als over ‘gewone’ dieren? Heeft het dier gevoel? Kun je het wel maken om die worm zomaar uit elkaar te trekken? Zou je dat ook met een digitaal mens doen, dat zintuigen heeft en pijn kan voelen?