Droombaan voor een techneut

Het was een jongensdroom om in de leiding van een groot bedrijf te zitten. Nu is hij financieel directeur bij KPN. Een perfecte match, noemt de oud-minister van Financiën het. „Geld is geen overweging.”

Jan Kees de Jager beschouwt zichzelf als vertegenwoordiger van een nieuwe generatie bedrijfsleiders, die ook daadwerkelijk verstand heeft van ICT. Foto David van Dam

Oud-politicus gaat voor het grote geld. Dat was de – voorspelbare – kritiek toen Jan Kees de Jager werd voorgedragen als financieel directeur van KPN: zijn basissalaris van 625.000 euro overtreft immers ruim dat van een minister (178.000 euro).

Zelf ziet de voormalig staatssecretaris en minister van Financiën het heel anders: hij is van huis uit ondernemer (richtte in 1992 een ICT-bedrijf op, ISM eCompany) en keerde na zes jaar politiek terug naar het bedrijfsleven. „Ik heb me nooit een politicus gevoeld, zeker geen carrièrepoliticus. Toen ik op het vwo zat, wilde ik al naar een corporate, een groot bedrijf. Geld was nooit een overweging om naar KPN te gaan.” 

Het is zijn eerste interview na zijn aantreden als financieel directeur van KPN. Poseren is hij nog niet verleerd. Hij volgt keurig de aanwijzingen van de fotograaf op en vraagt tussen neus en lippen door wat voor lens hij gebruikt.

Want Jan Kees de Jager is een spullenman: „Jouw telefoon heeft geen full hd-scherm, hè? De mijne wel.” En een techneut: de vwo-scholier die in 1985 zijn werkstukken al tikte op een tekstverwerker. Hij vertelt ook trots dat hij tijdens zijn drie maanden durende inwerkperiode bij KPN de monteur hielp om breedband te installeren bij klanten thuis, met de schroevendraaier in de aanslag.

Als CDA-politicus (in de kabinetten-Balkenende IV en Rutte I) stond De Jager zes jaar lang in de belangstelling, met als hoogtepunten het bezweren van de eurocrisis en een akkoord voor miljardenbezuinigingen. „Het was crisis op crisis op crisis.”

Daarna volgde anderhalf jaar relatieve rust, waarin hij parttime bij zijn oude bedrijf aan de slag ging. „Je moet weer in een ritme komen; in het begin zat ik nog om half vier ’s nachts m’n e-mail te beantwoorden. Ik kan nu veel vroeger naar bed.”

Nu is Jan Kees de Jager bijgetankt om zijn energie op KPN te richten. Dat bedrijf maakte de afgelopen jaren net zo’n roerige tijd door, met een vijandelijke overnamepoging door América Móvil en een kwetsbare schuldpositie. 1 november trad De Jager aan als chief financial officer, financieel directeur, naast topman Eelco Blok.

Waarom koos u voor KPN ?

„Dit is een perfect match. Ik wilde iets met financiën en technologie, bij een bedrijf met maatschappelijke relevantie. KPN biedt dat allemaal. Als wij eruit liggen door een enorme storing, moet de minister van Economische Zaken zich komen verantwoorden in de Tweede Kamer. En het paste goed bij de droom die ik had als scholier: het bedrijfsleven in.”

Waarom bleef u niet bij uw eigen bedrijf ? KPN versleet al drie financiële topmannen in korte tijd.

„Dat schrikt me niet af – ik ga toch uit van mijn eigen kracht. En wat mijn eigen bedrijf betreft... ik was zes jaar weggeweest en moest als bewindsman alle banden doorsnijden. De directie heeft het in die tijd prima gedaan en ze hadden mij ook niet per se nodig. Ik ben nog wel aandeelhouder, maar verder niet actief.”

U runde een eigen bedrijf, loodste als minister een land door de eurocrisis. Bent u een goede financieel directeur náást een andere topman?

„Ik omschrijf mijn functie het liefst als ‘financieel directeur 2.0’. Iemand die in het bestuur meedoet met de zakelijke beslissingen. De rol van de financieel directeur is breder dan die van een ‘supercontroller’ die de journaalstaten controleert. Natuurlijk zorg ik ervoor dat de rapportages kloppen en het bedrijf de juiste informatie heeft om vooruit te kijken. Daar heb ik ook hele goede mensen voor.”

Wat zijn de groeimogelijkheden van KPN in een tijd dat de telecomsector krimpt?

„Die krimp neemt wel af, maar zeker op de consumentenmarkt doen we het goed. Onze prijzen zijn een stuk concurrerender geworden en ons netwerk was als eerste geschikt voor 4G. Innovatie moet komen met overnames en belangen in kleinere bedrijven. Met kleine acquisities in Nederlandse start-ups – denk aan enkele tonnen tot miljoenen euro’s – kan KPN verder innoveren, kunnen we verder groeien en zo de omzet geleidelijk verhogen. Het gaat bijvoorbeeld om zorg op afstand en smart homes. We moeten opboksen tegen bedrijven als Apple en Google, maar wij hebben alles om aanvullende diensten te bieden: miljoenen klanten, en winkels, helpdesks en monteurs.”

Als u zo’n typische ondernemer bent, waarom werd u dan politicus?

„Ik heb nooit het plan gehad om fulltime iets in de politiek te gaan doen. Maar toen vroeg Jan Peter Balkenende me voor het Innovatieplatform. Drie jaar later belde hij nog eens: ‘Als je écht iets wilt veranderen, heb ik een vraag waarop je geen nee kan zeggen’. Of ik staatssecretaris wilde worden. Ik had een duidelijke horizon: ik doe dit voor vier jaar. Ik wilde mezelf blijven, was geen carrièrepoliticus. Het werd uiteindelijk zes jaar.”

U had toch nee kunnen zeggen?

„Ik ging achteruit in salaris, moest de banden met mijn bedrijf volledig doorsnijden. Maar ik heb een fantastische tijd gehad en veel geleerd van de complexe binnenlandse verhoudingen en de eurocrisis. Mijn vader vond het een eer, mijn moeder wilde nooit dat ik de politiek in ging. Moeders zijn beschermend en gevoelig voor de kritiek die je over je heen krijgt. Het wordt vaak persoonlijk – dat wist ze van Balkenende die uit hetzelfde dorp komt als ik.”

Al negeerde hij haar advies om uit de politiek weg te blijven, één ding heeft hij wel van zijn moeder geleerd: „Toen ik op het vwo zat zei ze: ‘Ze kunnen je alles afnemen, behalve kennis’.”

Dus studeerde hij alsof zijn leven er vanaf hing: drie studies („het tempo lag lager dan ik gewend was”) en ondertussen begon hij een eigen bedrijf dat uitgroeide tot grote e-commerce aanbieder.

Als 45-jarige beschouwt De Jager zichzelf als een vertegenwoordiger van de nieuwe generatie leiders in het bedrijfsleven, die ook daadwerkelijk verstand heeft van ICT. „De generatie die opgroeide met de Commodore 64 computer”, zegt hij. Handig om ook wat van sociale media te weten in de raad van bestuur. „Als je als bedrijf iets verkeerd doet, kun je in korte tijd afgebroken worden op internet.”

Daar weten ze bij KPN alles van.

De Jager heeft kritiek van de buitenwacht op zijn functioneren nooit persoonlijk opgevat. „Dat hoort erbij.” En wat is zijn horizon bij KPN? De Jager ziet toch wel „een jaar of tien corporate wereld” voor zichzelf in het verschiet.

Hoe kijkt u nu naar de enorme ICT-missers van de overheid, onder meer bij de Belastingdienst?

„Zulke problemen ontstaan als bij ICT-projecten veel maatwerk nodig is. Dat is vragen om ellende. In plaats van zelf een oplossing te bedenken die niet aansluit bij marktstandaarden, moet je vóór de aanbesteding al praten met ICT-leveranciers. We hebben nu een te rigide aanbestedingsbeleid dat rare uitwassen oplevert. Stelt de overheid een verkeerde vraag bij de aanbesteding, dan zit je in een trein die naar een verkeerd product leidt. Zelfs als je dat halverwege de rit constateert, moet je door.”

Komt uw netwerk van pas om de relatie tussen KPN en politiek te verbeteren?

„Je spreekt met iedereen – dat mag ook – maar we willen elke schijn van belangenverstrengeling voorkomen. KPN is een net bedrijf. Daarom hebben we meteen een scheiding gemaakt: ik doe de buitenlandse contacten, Eelco Blok en [operationeel directeur] Joost Farwerck doen de officiële contacten in Nederland.”

Wat vindt u van de regulering van de telecomsector, waarover de ACM nu besluit?

„Een Amerikaans bedrijf, Liberty Global, heeft het grootste marktaandeel in Nederland. Zij worden niet gereguleerd, wij wel.”

Dus?

Hier spreekt de politicus De Jager. „Dat vind ik opmerkelijk. Er zijn weinig landen die het zo zouden doen. Maar ik wil niet vooruit lopen op het definitieve besluit.”