De zeven gevolgen van de lage olieprijs (ja, de benzine is goedkoper)

Foto ANP

Het besluit van de OPEC om de productie niet te beperken, duwt de olieprijs verder omlaag. Het oliekartel wil daarmee de Amerikaanse nieuwkomers met hun schalie-olie wegconcurreren. Maar wat zijn de gevolgen?

1. Tussen OPEC-landen loopt de spanning op

Saoedi-Arabië, veruit de grootste producent binnen de OPEC, wil de olieproductie niet beperken om de prijs weer te laten stijgen. Maar de lagere olieprijs die daarvan het gevolg is, is niet in het belang van de meeste lidstaten van het oliekartel. Het merendeel baseert zijn begroting op een olieprijs die ver boven de 100 dollar ligt. Naarmate de schatkisten leger raken, zullen de spanningen oplopen.

2. Gat in Russische begroting steeds groter

Niet-OPEC lid Rusland, dat na de Verenigde Staten de grootste olieproducent ter wereld is, haalt driekwart van zijn exportinkomsten uit olie en gas. De dalende olieprijs heeft de Russische regering recentelijk al twee keer gedwongen om de begroting bij te stellen. Een fors gat in de begroting, voor een land dat ook verdere economische schade oploopt door de Westerse sancties. Al heeft Rusland een forse financiële buffer opgebouwd.

3. Later zekerheid over gevolgen voor de gasprijs

In het verleden was de gasprijs direct aan de olieprijs gekoppeld. Dat is allang niet meer zo. Veel gas wordt op de beurs verkocht tegen dagprijzen. Maar voor een deel is er nog wel degelijk een relatie tussen de olie- en gasprijs. Op termijn zal ook de gasprijs naar beneden gaan.

Dat zit zo: een groot deel van het gas uit bijvoorbeeld Rusland wordt verkocht op basis van lange termijncontracten, die weer deels aan de olieprijs gekoppeld zijn. Pas als die contracten aflopen zal duidelijk worden of de gasprijs daalt. De consument merkt dat volgens de Consuwijzer van toezichthouder ACM, pas na een halfjaar, in het voorjaar dus.

4. Aan de pomp daalt de prijs voor benzine

Aan de pomp is in Nederland inmiddels wel te merken dat de olieprijs scherp daalt. Kostte een liter Euro 95 in juli nog gemiddeld 1,77 euro, nu is dat 1,63 euro. Ook de industrie die olie als grondstof gebruikt, zoals de petrochemie, heeft baat bij een lagere olieprijs.

Prijs van een liter benzine, gemeten op de 24ste van de maand

5. Lage inflatie dempt effect op wereldeconomie

Op zichzelf heeft de wereldeconomie baat bij een lagere olieprijs. De vuistregel is dat iedere verlaging met 10 dollar een economische groei van 0,3 procent oplevert. Maar dat kan alleen als de inflatie meebeweegt, en dat is nu in Europa en Japan zeker niet het geval.

6. Blijvend lage prijs drukt winst energiebedrijven

De grote oliebedrijven lijken op het eerste gezicht de grote verliezers. Beleggers maken zich zorgen of het tegen zulke lage prijzen nog loont om olie te winnen. Een olieprijs die blijvend onder de 70 dollar blijft, zou de winst van bijvoorbeeld Shell flink drukken.

7. Overaanbod olie kan ook nog omslaan in een tekort

De grote vraag is hoe groot het olie-aanbod de komende tijd zal zijn. De OPEC wil het houden bij 30 miljoen vaten per dag, maar produceert nu al iets meer. Daarbij komt de productie uit Rusland dat niet alleen door moet produceren om zijn schatkist te vullen, maar bovendien nauwelijks opslagcapaciteit heeft voor opgepompte olie. Ook de productie in de Verenigde Staten gaat door.

De afgelopen jaren hebben tientallen grote ondernemers zich daar gestort op de productie van olie- en gas uit schaliegesteente, en teerzanden (met name in Canada). De techniek die daarbij gebruikt wordt is kostbaar, en de hoeveelheid olie of gas die per put geproduceerd kan worden, beperkt.

De vraag is dan ook vooral hoe lang de lage olieprijs aanhoudt. Verschillende analisten verwachten dat de prijs binnen een jaar of twee weer stijgt. Het Internationale Energieagentschap (IEA) voorspelt dat de vraag naar olie de komende jaren alleen maar toeneemt doordat de opkomende economieën zich steeds verder ontwikkelen.