Wel kritiek, nog geen straf voor begrotingszondaar Frankrijk

Frankrijk heeft profijt van de „fundamenteel” andere manier waarop de EU haar geld wil gebruiken.

Voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie. FOTO REUTERS

Een hard oordeel velt de Europese Commissie vandaag over de Franse ontwerpbegroting: Parijs heeft zijn beloften over bezuinigingen niet waargemaakt. De nieuwe commissie van Jean-Claude Juncker kan het zich niet veroorloven om al na vier weken soft over te komen. Maar de volgende stap, de beslissing over de straf, komt pas in het voorjaar. Dat die straf er komt, is helemaal niet zeker. Want er is hoop voor Frankrijk.

Die hoop heet EFSI. Dit Europese Fonds voor Strategische Investeringen werd woensdag gelanceerd door Juncker. Een investeringsfonds van 315 miljard euro, met overwegend privaat geld. Garanties vanuit de EU-begroting en van de Europese Investeringsbank (EIB) moeten investeerders overhalen. En als die investeerders lidstaten blijken te zijn, kunnen ze begrotingsflexibiliteit tegemoet zien. Althans, dat zou kunnen. Formeel moet het besluit hierover nog vallen.

President Werner Hoyer van de EIB, ziet Junckers plan als „enorme vooruitgang”. Nu wordt eigenlijk weinig gedaan met de EU-begroting: lidstaten betalen hun bijdrage, Brussel deelt vervolgens subsidies uit. Maar straks wordt een deel van dat geld (16 miljard) gebruikt als garantie voor investeringen. Daardoor krijgt het meerwaarde, het wordt een magneet voor nóg meer geld, afkomstig van privé-investeerders. Hoyer spreekt van een „fundamentele verschuiving” van hoe EU-geld wordt gebruikt.

Lidstaten hoeven niet, maar mogen wel bijdragen aan het EFSI. Juncker maakte deze week al bekend dat zulke ‘giften’ niet in begrotingstekorten zullen worden meegerekend. Dat klinkt mooier dan het is, want of het geld vervolgens via investeringen terugvloeit naar de gulle gever is niet gezegd. Wat Juncker betreft wordt in Brussel besloten welke projecten van Europees strategisch belang worden gefinancierd. Of een land zelf geld stort of niet, zal daarbij geen rol spelen.

Er is nog een optie: zelf een project aandragen en aanbieden om dit samen met het fonds te financieren. Het mag, maar voor het begrotingstekort maakt het niets uit: zulke ‘co-financiering’ wordt wél meegerekend, zo maakte Juncker bekend.

Frankrijk en Italië willen dat er ook voor co-financiering een gunstige behandeling komt. Landen kunnen begrotingen zo toch wat opschonen, terwijl ze tegelijk de zekerheid hebben dat investeringen naar projecten gaan die ze zelf belangrijk vinden.

Hervormingen

Juncker ontweek woensdag tijdens een persconferentie een vraag hierover. Maar volgens ingewijden is de Commissie wel bereid om Frankrijk en Italië tegemoet te komen. Alleen niet vandaag. Vandaag moet de Commissie duidelijk maken dat ze hard kan oordelen over begrotingszondaars, en voor Frankrijk in het bijzonder. Om in een later stadium, ergens begin volgend jaar, het EFSI te kunnen presenteren als ‘oplossing’ voor in ieder geval een deel van de Franse begrotingsperikelen.

Frans Timmermans, de eerste vice-voorzitter van de commissie, benadrukt dat het EFSI geen vervanging is voor het crisisbeleid. „Dat we nu willen gaan investeren, betekent niet dat er geen structurele hervormingen of bezuinigingen meer hoeven te worden gedaan.” Hij waarschuwt ook voor al te hoge verwachtingen van het noodfonds. „Laat daar geen misverstand over bestaan: die 315 miljard gaan de Europese economie niet redden. Maar kan net het aanzetje geven.”

Met het fonds wil de Commissie vooral investeren in infrastructuur op het gebied van telecom, energie en transport die de economie in de EU kunnen aanzwengelen en banen scheppen. De Finse eurocommissaris Katainen (Banen, Groei en Investeringen) gaat hiervoor de komende maanden op ‘roadshow’.

Het fonds moet medio 2015 operationeel zijn, maar met de eerste projecten kan volgens de commissie begin volgend jaar worden begonnen. Veel hangt af van een EU-top van regeringsleiders op 18 en 19 december.