Niets mis mee, zolang er niets misgaat

In 2017 opent in Amsterdam de Noord-Zuidlijn. Maar de belangrijkste vervoersader tussen Zuid en Amsterdam CS wordt gevoeliger voor vertraging dan gedacht. Eén kapotte trein kan de lijn al platleggen.

De Noord-Zuidlijn krijgt vanaf de ingebruikname in 2017 te kampen met een ‘krappe’ dienstregeling en het risico op vertragingen die de hele nieuwe Amsterdamse metrolijn lam kunnen leggen. Dat is volgens het Gemeentelijk Vervoerbedrijf (GVB) het resultaat van het besluit om het laatste deel van het tracé naar station Zuid/WTC enkelspoor in plaats van dubbelspoor aan te leggen. Dat maakt de hele lijn volgens het GVB storingsgevoeliger dan nodig.

Het besluit over dit enkelspoor is acht jaar geleden genomen. Maar Amsterdam heeft pas recent in kaart gebracht wat de gevolgen zijn voor passagiers en de dienstregeling van de nieuwe metrolijn.

De dienst Metro van de gemeente Amsterdam heeft onlangs besloten de verbouwing van metrostation Zuid/WTC aan te passen. Dit was nodig vanwege de te verwachten drukte, omdat zowel vertrekkende als instappende passagiers gebruik moeten maken van hetzelfde perron.

„Het gaat om tijdelijke maatregelen zoals de verbreding van de trappen en de overkappingen”, zegt een woordvoerder. Maar intern circuleren berekeningen dat ondanks die aanpassingen het passagiersaanbod op dat perron zó groot zal zijn dat er „potentieel gevaarlijke situaties kunnen ontstaan”,meldt een betrokkene.

Twaalf metro’s per uur

In 2012 zag het ernaar uit dat ook het laatste deel van het tracé tweespoors zou worden. Toen lag er een bestuursakkoord van de gemeente, de vervoersregio en het ministerie over een ingrijpende verbouwing van het stationsgebied. De snelweg A10 gaat daar ondergronds, de NS-sporen worden uitgebreid en het stationsgebouw wordt gemoderniseerd. Destijds is ook afgesproken dat de Noord-Zuidlijn tweesporig moest kunnen ‘landen’ op het station. Maar afgelopen zomer bleek dat die aansluiting technisch pas na 2020 mogelijk is. Tot die tijd is het volgens het GVB behelpen. De nu geplande frequentie van twaalf keer per uur (ofwel om de vijf minuten) is volgens hem misschien nog haalbaar. „Maar als het passagiersaanbod groter is dan nu verwacht, kan die frequentie niet zomaar worden verhoogd.”

Bovendien kan één defecte metro volgens de woordvoerder de hele lijn lange tijd stilleggen zolang er op Zuid/WTC geen omleiding van metrostellen mogelijk is. Daarnaast zullen veiligheidseisen bij vertraging of storing de exploitatie bemoeilijken. „Een metro vertrekt pas als het volgende station vrij is. Door dat enkele spoor en het ontbreken van een keerspoor is de kans op een kettingreactie en vertragingen dan extra groot.”

Een dergelijk scenario zou grote gevolgen hebben voor het openbaar vervoer. De Noord-Zuidlijn wordt, met 187.000 reizigers per dag, de belangrijkste vervoersader tussen Zuid/WTC en Amsterdam CS. Bestaand tramverkeer tussen Vijzelgracht en het Centraal Station wordt dan voor een belangrijk deel opgeheven.