Hollande kiest tactisch voor groen

President Hollande heeft een milieu-offensief ingezet. Gisteren beloofde hij inspraak van de lokale bevolking.

Franse boeren protesteerden begin deze maand onder andere in Dijon, voor betere marktprijzen. Milieubescherming is goed, maar denk ook aan ons bestaan, stond op sommige spandoeken. Foto AFP

Met de dood van Remi Fraisse stierf in Testet ook een beetje de hoop op links milieubeleid. „Of je nou een regering van rechts hebt of van links, de natuur verliest altijd”, fulmineert buurtbewoner Xavier enkele dagen voordat president François Hollande een offensief zou beginnen om zijn milieu-imago op te poetsen. Bomen en drasland moeten in dit gehucht nabij Toulouse plaatsmaken voor een dam voor de boeren.

Het is een stralende herfstochtend bij de ‘Zône à Défendre’, kortweg ZAD, waar de gepensioneerde Xavier op bezoek is. Uit tenten van de ‘zadisten’, strategisch gepositioneerd onder en zelfs in de bomen, klinkt muziek. Dat de 21-jarige Fraisse hier een maand terug door een ‘offensieve granaat’ van de gendarmerie stierf, is alleen nog te zien aan herinneringsplakkaten.

„Er moest een dode vallen voordat de politie zich terugtrok”, zegt een meisje dat zich (zoals trouwens alle activisten hier) voorstelt als ‘Camille’. Al ruim een jaar kampeert ze in het bos om de bulldozers en motorzagen op afstand te houden. Het ging er tussen de anarcho-autonomen en gendarmes al langer heftig aan toe, vertelt ze. „Pas na de dood van Remi ontstond er discussie over het politiegeweld en de zin en onzin van deze megaprojecten.”

De bouw van de dam werd voorlopig opgeschort en de minister verbood het gebruik van het type granaat dat de activist het leven had gekost. Maar daarmee is de discussie niet voorbij. Voor veel natuurbeschermers is de wijze waarop de Franse regering omgaat met lokale tegenstand bij dit soort grote projecten symbolisch voor de wijze waarop het milieu door de in 2012 aangetreden linkse meerderheid op een tweede plan is gekomen. Op zo’n twintig plaatsen in Frankrijk hebben radicale zadisten, vaak met steun van buurtbewoners, het aan de stok met politie en lokale autoriteiten.

Tijdens de openingstoespraak van de derde grote milieuconferentie van zijn presidentschap beloofde Hollande gisteren lokale inspraak en referenda om escalaties als in Testet of nabij Nantes, waar een vliegveld moet komen, te voorkomen. „Dat is het minste dat hij kon doen”, mokte partijleider Emmanuelle Cosse van de groene EELV over dit ‘keerpunt’.

Nooit in zijn lange politieke leven heeft de socialist Holllande al te veel affiniteit met milieuvraagstukken getoond. Maar met het oog op de grote klimaattop in Parijs van volgend jaar, profileert hij zich sinds kort als écolo, „ten strijde” tegen de opwarming van de aarde. Dat is „niet uit overtuiging, maar tactisch”, oordeelde Libération gisteren: een groot klimaatakkoord zou zijn haperende presidentschap historische betekenis kunnen geven.

Tot nu kwam het milieu er bekaaid vanaf. Uit protest tegen de liberale premier Valls en zijn bescheiden milieuambities, stapte de groene partij in augustus uit het kabinet. Hollande benoemde daarop Ségolène Royal tot zijn inmiddels vierde minister van Milieu sinds 2012. „Zij heeft uitstekende verhoudingen met de milieulobby”, verzekert een van haar adviseurs.

Maar een van haar eerste besluiten viel slecht: terwijl speciale tolpoortjes al zijn gebouwd, maakte ze korte metten met de ‘ecotax’ voor vrachtwagens. Het milieu moet niet „straffen”, vindt ze na de belastingrevolte van vorig jaar. Dat was, aldus Benoît Hartmann van milieuclub FNE een ‘casus belli’, nadat eerder een dieselheffing sneuvelde. Een claim van de exploitant kan bovendien miljoenen gaan kosten.

Wel loodste Royal vorige maand soepel een wet voor ‘energietransitie’ door het parlement: Frankrijk belooft in 2050 de helft minder energie te gebruiken en in 2025 het aandeel nucleaire energie terug te brengen van 75 naar 50 procent. Maar hoe het land precies moet ‘vergroenen’, zoals ze belooft, blijft vaag. Hartmann is sceptisch. „Laat het deze keer niet bij woorden blijven”, zegt hij.