In beeld

Griezelen en feesten met Europese rituele tradities

Op Ameland beginnen op 4 december om vijf uur ’s middags de kerkklokken te luiden en gaat de straatverlichting uit. De sfeer is onheilspellend. Kinderen onder de 18 en vrouwen worden met stokken van straat gejaagd. Alle huizen moeten donker zijn, anders worden de ramen ingegooid door deze Sunneklazen: mannelijke eilanders die maandenlang in het diepste geheim aan hun kostuum hebben gewerkt. Ze zijn en blijven onherkenbaar voor iedereen, zelfs hun familie. Ze brullen door hun spreekbuizen. Deze traditie lijkt volgens volkenkundigen, antropologen en etnologen een overblijfsel van een archaïsche inwijdingsrite. Op Terschelling gaat het er minder woest aan toe. Daar heten de verklede mannen Sunderums. Zij komen ’s avonds bij de mensen thuis, al weet ook daar niemand wie wie is. Dit lijkt een overblijfsel van vroegere midwinterfeesten. Op 4, 5 en 6 december vinden op Ameland en Terschelling deze geheimzinnige rituelen plaats. Buitenstaanders zijn die dagen niet welkom. Vanmiddag om 17u wordt in galerie ‘Gemak’ in Den Haag een expositie geopend waarbij fotograaf Friso Spoelstra zijn boek ‘Devils and Angels, Ritual Feasts in Europe’ zal presenteren. Dit boek geeft zijn jarenlange zoektocht naar tradities en rituelen in Europa weer. De traditie van Sunneklazen en Sunderums wordt door Europa heen teruggevonden in verschillende vergelijkbare rituelen. Ook andere tradities en gebruiken zijn vertegenwoordigd. Hieronder een aantal foto's uit het boek.
Nederland, Terschelling. Sunderums. Friso Spoelstra
Nederland, Terschelling, Hoorn. Sunderums. Friso Spoelstra
Steenwijk. Zwiente Tik: geblinddoekte deelnemers moeten een jong varken aanraken. Friso Spoelstra
Ootmarsum. 'Poaskearls' zijn vrijgezelle, rooms-katholieke mannen die in Ootmarsum geboren zijn en die zich voorstellen aan de dorpelingen tijdens de Paasdagen. Friso Spoelstra
Ootmarsum. 'Poaskearls' bij het traditionele Paasvuur. Friso Spoelstra
Germany, Elend. Walpurgisnacht is de nacht van 30 maart op 1 april waarin magie centraal staat, maar waarin ook elementen van vruchtbaarheid kunnen voorkomen. Friso Spoelstra
Duitsland, Berchtesgaden. Sinterklaas wordt hier begeleid door Krampus en Buttnmandl die de omstanders slaan met zwepen. Friso Spoelstra
Griekenland, Galaxidi. Alevromujuroma is de traditionele dag van de Meeloorlog, waarop het kleine vissersdorp uitbundig carnaval viert. Friso Spoelstra
Bulgarije. De traditionele Bulgaarse huwelijksdans is de 'Horo'. Friso Spoelstra
Estland, Tallinn. In Tallin wordt eens in de vijf jaar één van de de grootste zangmanifestaties ter wereld georganiseerd: Laulupidu. Friso Spoelstra
Roemenië, Transsylvanië, Buru. Baba Luda feest. Friso Spoelstra
Italië, Sardinië, Lula. Het Paganofeest. Friso Spoelstra
Frankrijk, Cournonterral. Fête des Pailhasses. Met stro bedekte monsters vangen in het wit geklede jongemannen en gooien ze in een wijnbad. Friso Spoelstra
Spanje, Baskenland, Lekeitio. Bij deze traditie hangen dorpelingen aan de kop van een dode gans boven het water in de haven. Wie met gans en al in het water valt, heeft gewonnen. Friso Spoelstra