Geen vrouw te vinden? Dan blijft de stoel leeg

Voor- en tegenstanders komen ook uit onverwachte hoek. Een topvrouw vindt dat het quotum selfmade women discrimineert.

Nu de strijd om het vrouwenquotum binnen de Duitse regeringscoalitie is beslecht, barst de maatschappelijke discussie los. Daarbij zijn de scheidslijnen niet altijd even helder te trekken. Zo zijn, tamelijk onverwacht, vrouwen in leidinggevende posities niet voor positieve discriminatie van vrouwen.

Nicola Leibinger-Kammüller bijvoorbeeld, topvrouw van het familiebedrijf Trumf, dat machines bouwt. Zij is lid van de raad van toezicht van Springer, Lufthansa en Siemens. Een vrouwenquotum discrimineert vrouwen die erin geslaagd zijn op eigen kracht naar de top te komen, vindt Leibinger, die een goede vriendin zou zijn van bondskanselier Angela Merkel. Tegen de Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) zei Leibinger spottend: „Wie wil er nou ‘Quotilde’ zijn?”

De wet die de ministers Manuela Schwesig (Familiezaken, SPD) en Heiko Maas (Justitie, SPD) op 11 december indienen, verplicht de 108 grootste beursgenoteerde bedrijven van Duitsland om vanaf 2016 ten minste 30 procent vrouwen te benoemen in de raden van toezicht of raden van commissarissen. Met als sanctie voor nalatige bedrijven „de lege stoel”: als een bedrijf geen geschikte vrouw kan vinden, mag de vacature niet worden vervuld door een man. En als een vrouw vertrekt moet zij ook weer worden vervangen door een vrouw.

Circa 3.500 middelgrote bedrijven moten publiceren welk vrouwenquotum zij nastreven en jaarlijks bekend maken hoe het daarmee staat. De gedachte achter deze verplichting is dat transparantie ook zal leiden tot meer oog voor gelijkheid tussen mannen en vrouwen.

Terwijl in de Bondsdag de progressieve oppositiepartijen van Groenen en die Linke minister Schwesig bekritiseren omdat deze wet feitelijk betrekking heeft op slechts 160 functies voor vrouwen die niet bepaald slecht af zijn, krijgt het vrouwenquotum steun uit de zakelijke hoek van de vrouwenbeweging.

Henrike von Platen, president-directeur van Ondernemersadviesbureau Bussiness and Professional Women (BPW) Germany zei tegen het onlinemagazine voor vrouwen Brikada: „Zonder quotum is er de laatste honderd jaar niets veranderd, en zonder quotum zal de komende honderd jaar ook niets veranderen. Daarom zie ik in onze helaas nog altijd patriarchale samenleving het quotum als een deuropener voor gekwalificeerde vrouwen om eindelijk eerlijke concurrentie te krijgen op de etages waar de bazen zitten.”

De vereniging Vrouwen in raden van toezicht, die sterk geijverd heeft voor de quotumwet, telde in september in totaal 1.669 commissarissen bij de aan de beurs genoteerde Duitse ondernemingen. Van hen waren 316 vrouw, ofwel gemiddeld bijna 19 procent. Er waren overigens ook 27 ondernemingen die al aan het quotum voldoen. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om Deutsche Bank, Lufthansa, Deutsche Telekom en Adidas.

Minister Schwesig spreekt van een „belangrijke stap op weg naar de gelijke rechten tussen mannen en vrouwen”. Zij verwacht dat het vrouwenquotum zal leiden tot een cultuuromslag.

De Duitse werkgeversorganisatie BDA heeft het vrouwenquotum eerder „de verkeerde weg” genoemd. „Een quotum voor vrouwen in leidende functies bestrijdt slechts het symptoom en niet de oorzaken van het geringe aantal leidinggevende vrouwen”.