Zwarte Amerikaan voelt zich voortdurend verdachte

Zwarte Amerikanen komen veel vaker met politie in aanraking dan blanken. Na ‘Ferguson’ laait in de VS de discussie over politieracisme en criminaliteit hoog op.

In Ferguson en in de meeste andere Amerikaanse steden bleef het gisternacht relatief rustig, aan de vooravond van Thanksgiving, vandaag. Maar de woede over de jurybeslissing om Darren Wilson, de blanke agent die in Ferguson de 18-jarige zwarte Michael Brown doodschoot, niet te vervolgen, houdt aan. De VS stellen zichzelf de vraag: is Brown het slachtoffer van een politie- en justitiesysteem dat zwarten systematisch benadeelt?

Onduidelijk blijft nog steeds wat er precies gebeurd is, op die warme augustusdag toen Brown door Wilson staande werd gehouden. Wilson houdt vol dat hij handelde uit noodweer – een verhaal dat de jury deze week onderschreef. Maar de moeder van Brown, andere zwarte moeders en ook experts en commentatoren zeggen in de media dat ‘Ferguson’ niet op zichzelf staat.

„Dit had uw kind kunnen zijn”, zei de moeder van de overleden jongen op CNN. Inderdaad, schrijft de zwarte auteur en burgerrechtenactivist Michelle Alexander in The New York Times. „Mijn zoon wil een antwoord. Hij is 10 jaar en hij wil dat ik hem zeg dat hij zich geen zorgen moet maken.” Maar, schrijft Alexander, „ik haper”.

In de conservatieve The Wall Street Journal doet één van de weinige zwarte journalisten bij die zakenkrant zijn verhaal, dat „onbekend is voor mijn blanke collega’s”: voortdurend verdachte zijn op straat, steeds kunnen worden aangehouden en ook altijd bang moeten zijn voor een politiekogel.

President Barack Obama zei deze week dat „gekleurde gemeenschappen deze problemen niet zomaar verzinnen”. „Het probleem is niet alleen dat van Ferguson, maar dat van Amerika.”

Wie kijkt naar politie- en justitiecijfers waarin blank en zwart worden vergeleken – zoals Amerikaanse media nu volop doen – ziet veel ongelijkheid. Zwarten worden verhoudingsgewijs vaker door de politie staande gehouden, vaker gearresteerd, vaker doodgeschoten en vaker gedetineerd.

Dit soort cijfers vertelt niet wat achter deze tweedeling schuilgaat. Is de oorzaak meer zwarte criminaliteit? Of discriminatie door de (vaak blanke) politie? Of een combinatie van beide?

Uit cijfers van Pew Research blijkt dat de sociale verschillen tussen blank en zwart de afgelopen crisisjaren verder toenamen. De armoede groeit vooral onder zwarten.

Er zijn ook onderzoeksdata die duidelijk wijzen op rechtsongelijkheid tussen blank en zwart. Volgens de Sentencing Commission, een onafhankelijk toezichtsorgaan van de federale overheid, zijn de gevangenisstraffen die zwarte mannen krijgen zo’n 20 procent hoger dan die van blanke mannen voor hetzelfde vergrijp.

Als een blanke het slachtoffer is van moord, krijgt de dader veel vaker de doodstraf dan wanneer een zwarte is vermoord. En ongeveer evenveel zwarten als blanken gebruiken cannabis, maar zwarten worden meer dan drie keer zo vaak gearresteerd voor wietbezit.

Verbazend is het niet dat uit onderzoek van Pew, vlak na de dood van Brown, bleek dat maar 18 procent van de zwarte Amerikanen zei vertrouwen te hebben in het justitieonderzoek naar het incident. Meer dan de helft van de blanken daarentegen zei wél fiducie te hebben in de rechtsgang. In de jurybeslissing van deze week zien veel zwarten hun gevoel van juridische achterstelling alleen maar bevestigd.