Vrijdag Bij De Spelerij (Gent)

Eva Van Der Gucht (Jeanne), David Cantens (Erik) en Mathias Sercu (Georges) in ‘Vrijdag’ bij De Spelerij. Foto Bart van der Moeren

Opeens gebeurt er iets verrassends in de Vrijdag van het Gentse gezelschap De Spelerij. De personages dragen reusachtige, witte kostuums. Als Georges vertelt over zijn straftijd in de gevangenis beweegt er iets onder zijn sleep: dochter Christiane komt te voorschijn.

„De afwezigheid van Christiane vind ik opvallend”, zegt regisseur Paula Bangels. „Waarom is zij er niet als het hele drama rondom haar draait?” Tijdens de repetities bleef actrice Lynn Van Royen vanaf de zijlijn toekijken, totdat Bangels bedacht dat zij altijd op de bühne zichtbaar aanwezig moest zijn: „Ik vond het zonde haar niet te zien, al voert Claus haar slechts in een van de vijf scènes op. Tegen de andere spelers zei ik dat Christiane de hele tijd rondloopt, maar dat alleen de vader haar ziet. Zo konden we in het hoofd van Georges kijken. Hij is geen boosdoener, maar iemand die geen weerstand kan bieden aan de lonkende seksualiteit van zijn dochter. Ik wil graag dat we hem begrijpen. Voor mij is Claus in dit stuk brandend actueel: hij geeft aan dat verzoening de enige uitweg is voor een gezin dat kapot dreigt te gaan.”

Claus laat de „worsteling zien van een gezin waarin incest heeft plaatsgevonden”, aldus Bangels. „Dat is van alle tijden, van alle culturen. Het is geen anekdote van wat je in de krant leest: ‘Man misbruikt dochter en vliegt de cel in.’ Als regisseur en spelers moet je gaan uitzoeken: wie is die man, hoe is zijn huwelijk, waarom zit hij zo op slot? Hoe kon het gebeuren en wat is het aandeel van de dochter? En dan begeef je je op moeilijk terrein, want het kan zijn dat in de zaal ook toeschouwers zitten die door hun vader zijn misbruikt. Daarom wil ik in mijn regie vergeving en verzoening accentueren.”

Het gezelschap hield tal van nagesprekken. Volgens Bangels „zeiden veel meisjes sympathie te voelen voor de vader, want Christiane zoekt het contact ook zelf op.”

En hoe dacht Hugo Claus zelf over dit toneelwerk? In een interview met deze krant ter gelegenheid van zijn 65ste verjaardag zei hij: „Mijn personages laten zich lokken door de liefde, en het is datzelfde liefdesverlangen dat hen ten onder doet gaan. Ze zoeken naar iets zuivers, en vinden dat pas nadat ze door gore goten zijn gegaan. Ze verzetten zich tegen de liefde en ze geven zich eraan over. Nooit zal liefde vrij zijn van schuld en pijn.”