Vijfsterren-overnachting tussen de videokunst

Vanavond begint het Amsterdam Art Weekend. Vorig jaar trok het evenement 15.000 bezoekers. „Het is een social event net als de Museumnacht”, zegt een enthousiaste galeriehouder.

Barry Reigate: Untitled (Nice Legs Nice Roof), 2014 Galerie Alex Daniëls

In Amsterdam worden kunstcarrières geboren. Galeriehouder Martin van Zomeren zegt het met enig venijn. Hoe vaak hoort hij niet dat de hoofdstedelijke kunstwereld in de marge opereert. Van Zomeren: „In het middensegment van de kunstmarkt doet Amsterdam niks onder voor Berlijn of Parijs. Ja, in die steden heb je ook galeries voor het topsegment. Maar de kunstenaars die je daar ziet, zijn vaak in Amsterdam opgeleid en hebben hier ook geëxposeerd.”

Van Zomeren hoorde drie jaar geleden bij de initiatiefnemers voor een manifestatie die moest aanhaken bij de drukbezochte open dagen van de Rijksakademie van beeldende kunsten, een internationaal erkende broedplaats voor veelbelovende kunstenaars. „Daar komen altijd zoveel liefhebbers op af, dat we tijdens een borrel zeiden: ‘Daar moeten we iets mee doen.’ We maakten aan de buitenwereld onvoldoende duidelijk waar we in Amsterdam goed in zijn: jong talent brengen.”

Die spontane gedachte, geopperd op een moment dat de drie grote musea in de stad aan het verbouwen waren, leidde in 2012 tot Amsterdam Art Weekend, een groots opgezette manifestatie van hedendaagse kunst. Het bleek een succes. De tweede editie trok een jaar later 15.000 liefhebbers, waaronder zo’n 250 verzamelaars en curatoren uit acht buitenlanden. Vanavond begint de derde, als de 27 deelnemende galeries de deuren openen. Vier dagen lang zal de Amsterdamse kunstwereld haar krachten bundelen. Met bijzondere tentoonstellingen en met allerlei happenings, performances en debatten. In filmmuseum Eye zijn kunstfilms te zien, en op diverse andere plekken in de stad zijn performances en debatten. Tal van internationaal bekende kunstenaars komen over voor een bezoek aan de stad waar zij zijn opgeleid.

De manifestatie is georganiseerd door Adriana González Hulshof. Zij leidt Amsterdam Art, een stichting die Amsterdam internationaal wil positioneren als een culturele en creatieve stad. De stichting, die gefinancierd wordt door galeriebijdragen, subsidies en donaties (in totaal meer dan twee ton per jaar), is speciaal voor het Art Weekend opgericht. González Hulshof verwacht dit jaar opnieuw meer bezoekers, onder wie naar verwachting 500 internationale verzamelaars en curatoren. „Beatrix Ruf gaat in debat met de medeoprichter van de kunstbeurs Frieze. Videokunstenaar Tony Oursler projecteert een lichtwerk op een buitenmuur van het Stedelijk Museum. Dat zijn momenten met nieuwswaarde.” Wat ook zal helpen om publiek te lokken, zijn de te vergeven gratis overnachtingen in Andaz, het vijfsterrenhotel op de Prinsengracht dat videokunst verzamelt.

De galeriehouders zijn vol lof over het evenement. In plaats van de gebruikelijke dertig tot veertig bezoekers op zaterdag is het nu opeens vier dagen achtereen razend druk. Jorg Grimm, de oprichter van Grimm Gallery: „Momentum creëren, dat zorgt voor een koopstemming.” En Gerhard Hofland, van de gelijknamige galerie: „Het is aan het uitgroeien tot een social event vergelijkbaar met de Museumnacht. Iedereen laat zich van zijn beste kant zien.”

Marnix van Boetzelaer van galerie Boetzelaer|Nispen spreekt van een tegengeluid aan het adres van de populaire kunstbeurzen. „Die beurzen gaan ten koste van de galerie-ervaring. In onze eigen ruimtes kunnen we kunst veel beter presenteren dan op een beurs. Maar dan moeten er natuurlijk wel bezoekers komen.”

Het Art Weekend combineert volgens van Boetzelaer het beste van twee werelden: een expositie in de eigen galerie en een hoeveelheid serieuze bezoekers als op een kunstbeurs. Van Boetzelaer: „In principe is het natuurlijk bijna elke zaterdag Art Weekend in Amsterdam. Kunstliefhebbers laten zich paaien door de publiciteit en de vele extra’s. Een beetje jammer dat het nodig is, maar tegelijk een zegen dat het gebeurt.” Wouter van Leeuwen, van de gelijknamige fotogalerie in de Jordaan, beschouwt de manifestatie als een keurmerk. „Het zijn wel de beste galeries van de stad die meedoen”, zegt hij trots. Jarenlang zag Van Leeuwen het galeriebezoek teruglopen. Maar dit weekeinde, weet hij uit ervaring, zullen bezoekers letterlijk in de rij staan om zijn kleine tentoonstellingsruimte te bezoeken. Te danken, volgens Van Leeuwen, aan de toegenomen bereidheid onder galeriehouders om samen te werken. „Door de crisis leeft het idee dat we elkaar nodig hebben, geen concurrenten zijn maar eerder collega’s.”

Bij wijze van uitzondering zullen de galeries ook komende zondag geopend zijn. Volgens Marnix van Boetzelaer kunnen de galeries in Nederland het zich financieel niet permitteren om kunstliefhebbers altijd op die manier tegemoet te komen. „Dan heb je extra assistenten nodig en daar is de galeriewereld niet robuust genoeg voor.” Gerhard Hofland verwacht meer van avondopenstelling en extra’s als tijdens het Art Weekend: „Op de tweede woensdag van de maand organiseren de galeries in West de West Wednesdays. Dan zijn we tot negen uur ’s avonds open, vaak met een hapje, een drankje en een lezing. Dat werkt goed.”

Als Wouter van Leeuwen het voor het zeggen had, zou Adriana González Hulshof veel vaker kunstweekeinden in Amsterdam organiseren. De directeur lacht om de suggestie van de galeriehouder. „Mijn wens is om volgend jaar alle musea aan het Museumplein bij de manifestatie te betrekken.”