Rechter moet zich niet laten verleiden tot emotierechtspraak

Illustratie Angel Boligan

Afgelopen week zat een man bij de rechtszaak tegen de automobilist die zijn dochter en schoonouders doodreed. Hij werd veroordeelt tot 120 uur werkstraf. De lage strafmaat bracht de man er toe om een stoel naar de rechter te gooien. De maatschappelijke verontwaardiging over deze strafmaat is groot. De uitspraak lijkt ridicuul: een werkstraf staat niet in verhouding tot het verlies van drie mensenlevens. Toch moet aan deze verontwaardiging wel degelijk weerstand worden geboden. Sluitend bewijs dat de automobilist te hard reed ontbreekt. Ook was er geen sprake van drank- of drugsgebruik. De automobilist leek de macht over het stuur te hebben verloren. Daarmee is de strafmaat volgens het recht passend. Ons rechtssysteem is gebaseerd op bewijslast: mensen worden niet veroordeeld op basis van gevoelens. Dat heeft niets te maken met apathie van de rechterlijke macht. Het heeft wel te maken met het voorkomen van veroordelingen van onschuldige burgers. Deze plicht van de rechterlijke macht blijft in de huidige discussie onbesproken. In Nederland is dit in de recente geschiedenis vaker fout gegaan. Bijvoorbeeld in de zaak van Lucia de Berk. Het bewijs voor de aanklachten was mager, maar de maatschappelijke vraag naar een zondebok was groot. De Berkzat ruim zes jaar onterecht in de cel. Nederland reageerde geschrokken. In de media werd er schande van gesproken:het OM was bezweken voor de drang om iemand veroordeeld te krijgen. Nu blijkt echter maar weer dat deze drang niet alleen aan het OM is voorbehouden. Van verschillende kanten wordt opgeroepen tot het strengere straffen. Iemand die een kind van het leven beroofd, moet hard gestraft worden. Maar is iemand wel altijd geheel verantwoordelijk voor de gevolgen van zijn daden? Het valt te hopen dat de rechterlijke macht niet zwicht onder de maatschappelijke druk om vergelding tot motto van de rechtspraak te maken. De rechter is aangesteld om tot een weloverwogen oordeel te komen. Dit kan alleen als de samenleving een rechter er de ruimte voor geeft. Slachtoffers zijn ook het meest gebaat bij een samenleving waarin onschuld verondersteld wordt. Dat geeft de rechtstaat een steviger fundament dan harder straffen. Alleen dan is een samenleving werkelijk rechtvaardig.

, vicevoorzitter GroenLinkse jongeren