Politici schroeven druk op FIFA verder op

Terwijl sponsors overwegen te stoppen, eisen ministers duidelijkheid rond toewijzen WK’s in Rusland en Qatar.

De druk van de politiek op de FIFA om openheid van zaken te geven over de mogelijke corruptie bij de toewijzing van de WK’s van 2018 en 2022 neemt toe. De Britse minister van sport heeft in een persoonlijke brief aan FIFA-topman Sep Blatter aangedrongen op openbaarmaking van het corruptierapport van onderzoeker Michael Garcia. Gisteren riep zijn Nederlandse collega, minister Schippers, de wereldvoetbalbond op om open en controleerbaar te zijn.

De FIFA heeft ernstige averij opgelopen door de troebele gang van zaken rondom het onderzoek naar de WK’s in Rusland en Qatar. Het zal „jaren” duren voordat de schade is hersteld, gaf Jérôme Valcke, secretaris-generaal van de FIFA gisteren toe. Valcke reageerde op de dreigende uittocht van strategische sponsors.

Luchtvaartmaatschappij Emirates heeft zich al teruggetrokken, terwijl Sony volgens de The Wall Street Journal op het punt staat de FIFA de rug toe te keren. Recentelijk uitte Coca Cola al zorgen, kondigde Adidas aan het rapport met de FIFA te gaan bespreken. McDonald’s zegt de situatie te „monitoren”. Kortom FIFA-topman Sepp Blatter en zijn entourage lijken een gepeperde rekening te krijgen voor de aanhoudende berichten over corruptie en de geslotenheid over het Garcia-onderzoek. Volgens de FIFA is er zo hier en daar wat misgegaan, maar is er geen enkele reden om andere gastlanden voor WK’s van 2018 en 2022 te zoeken.

Een exodus van grote sponsors zou voor de FIFA ernstig zijn. De wereldvoetbalorganisatie ontvangt per cyclus van vier jaar dik een miljard euro van zes hoofdsponsors: Adidas, Coca-Cola, Emirates, Hyundai, Sony en Visa. Niet dat de wereldvoetbalbond armlastig is. Onder leiding van Blatter, die zich volgend jaar herkiesbaar wil stellen, is heeft de FIFA zich ontwikkeld tot een geoliede marketingmachine. Waren er in 2002 nog aantijgingen van slecht financieel management en geruchten over een faillissement, de laatste jaren heeft de organisatie het voetbal succesvol verkocht in de vorm van tv-rechten en sponsoring.

Tussen 2007 en 2013 zijn de reserves van de voetbalbond meer dan verdubbeld: van 516 miljoen naar 1,1 miljard euro. In 2013 maakte de FIFA bijna zestig miljoen euro nettowinst. De inkomsten stegen naar 1,1 miljard euro, mede door de verkoop van de (tv)rechten van het WK in 2014. De uitgaven (ook iets meer dan een miljard) zouden voor zeventig procent in het voetbal worden geïnvesteerd. Naar eigen zeggen houdt de FIFA een buffer aan voor „onverwachte gebeurtenissen”. Voor deelnemende landen aan het WK in Brazilië lag er dit jaar weer een recordbedrag klaar. Rusland en Qatar tasten diep in de buidel voor hun prestigeprojecten in 2018 en 2022. Ongeveer 80 procent van alle inkomsten van de FIFA is gerelateerd aan het WK voetbal.

Het is de vraag of de sponsors de FIFA in de steek zullen laten vanwege het besmeurde imago van de organisatie. „Zowel Emirates als Sony hebben niets te maken met de situatie waarin we de laatste tijd worden geconfronteerd”, bezwoer Valcke. De contracten van de twee hoofdsponsors liepen al af. Luchtvaartmaatschappij Emirates trok zich terug, omdat volgens de luchtvaartmaatschappij „het aangeboden contract niet aan de verwachtingen voldeed.”

Het contract van Sony loopt aan het einde van het jaar af. Volgens een bron van The Wall Street Journal zou Sony niet alleen vanwege het negatieve imago van de FIFA met sponsoring willen stoppen, maar ook omdat het in de kosten moet snijden. Sony herstructureert zijn elektronica-divisie, inclusief de tegenvallende smartphone-activiteiten die juist in de WK-marketing een grote rol speelden.

Sportmarketeer Frank van de Wall Bake verwacht vooralsnog geen grote problemen voor de FIFA. „Het voetbal is zo immens populair en genereert mondiaal zoveel aandacht dat Coca Cola niet snel zal afhaken. Ze kunnen altijd zeggen: wij sponsoren de sport, niet de FIFA. Bovendien beseffen ze dat Pepsi onmiddellijk in het gat zal springen”.

Voor Emirates en Sony staan volgens Van de Wall Bake Qatar Airways en Samsung klaar om hun plaats in te nemen. „De consument slaat de brug niet tussen de sponsors en het management van Blatter”, aldus Van de Wall Bake. „Alleen als er wereldwijd een consumentenactie komt, is er een ernstig probleem”.