Niemand durfde ‘Brigadier Snuf’ nog tegen te spreken

Politicus Jos van Rey wist van besturen en had connecties. Roermond was zijn imperium, zo beschrijft El Rey.

Van politieke of ambtelijke tegenwerking had wethouder Jos van Rey in Roermond uiteindelijk weinig meer te duchten. De burgemeester was meegaand, en zijn collega’s keken wel uit Jos’ plannen te dwarsbomen. Dat kon je anders snel de kop kosten. Ambtenaren werden niet geacht adviezen te geven die tegen de wil van B en W ingingen. In zijn eigen VVD werd Van Rey gevierd als de man van de successen. Veel liberale kopstukken hadden bovendien zakelijk en/of vriendschappelijk connecties met hem.

Meer nog dan over de beschuldigingen van justitie tegen de oud-wethouder gaat het gisteren verschenen boek El Rey. Van jager tot prooi over de wording van een imperium waar alles om één man draaide. De titel is niet alleen een verwijzing naar diens achternaam.

Na bijna veertig jaar politiek leek niemand Jos van Rey (nu 69) nog wat te kunnen maken. Roermond had een oppermachtige wethouder met uitgebreide bestuurlijke ervaring op gemeentelijk, provinciaal en landelijk niveau. Die combineerde hij met een ongekende dossierkennis en een groot netwerk. Zijn verzekeringsbedrijf en activiteiten in vastgoed hadden hem financieel onafhankelijk gemaakt. Het leek zijn toch al radde tong nog scherper te maken. Kritiek op Van Rey ketste bovendien af op zijn successen. Floreerde Roermond, dat bij zijn aantreden nog 20 procent werklozen telde, niet dankzij hem?

D66’er Ferdinand Pleyte, ooit raadslid in de oppositie en nu wethouder, vergeleek de situatie ooit met een kikker in een pan water die langzaam aan de kook wordt gebracht. Het dier versuft en gaat ten slotte dood. Zou die kikker in een pan heet water zijn gegooid, dan was hij hij er onmiddellijk uitgesprongen. „We hebben de dingen lang laten gebeuren, we zijn eraan gewend geraakt. Het ging iedere keer een klein beetje verder, het viel niet meer op.”

Vriendjespolitiek

El Rey is geschreven door Hans Goossen en Theo Sniekers, onderzoeksjournalisten van Dagblad De Limburger, die drie jaar geleden uitgebreid publiceerden over nauwe connecties tussen Van Rey en de Roermondse projectontwikkelaar Piet van Pol. Dat leidde in eerste instantie tot een bestuurlijk onderzoek door oud-minister van Justitie Winnie Sorgdrager (D66) en hoogleraar bestuurskunde Paul Frissen. Daarna begon justitie een eigen onderzoek.

In zijn jaren als Tweede Kamerlid kreeg Van Rey de bijnaam ‘Brigadier Snuf’ vanwege zijn gebetenheid op vriendjespolitiek. Toen de regionale pers in Limburg in de eerste helft van de jaren negentig een groot aantal corruptieaffaires aan het licht bracht, leek die in Van Rey een medestander te vinden. „De beerput moet leeg”, zei hij. Bij de presentatie van De Vriendenrepubliek, een boek over deze onwelriekende zaken van journalist Joep Dohmen – toen bij De Limburger, nu NRC Handelsblad – nam Van Rey het eerste exemplaar in ontvangst. Hij zwaaide er later nog vaak mee tijdens debatten. Inmiddels is hij zelf al twee jaar middelpunt van een slepende affaire. De rechtszaak, waarin Van Rey onder meer wordt beschuldigd van omkoping en witwassen, begint in januari.

Van Rey heeft aangekondigd dat ook hij een boek over de affaire gaat schrijven. Hij belooft daarin af te rekenen met justitie en sommige politici (onder andere leden van wat hij het Corrupt Democratisch Appèl noemt) en journalisten die volgens hem uit waren op zijn val.