Google opsplitsen? Zo’n vreemd plan is het niet

FILE - In this June 5, 2014 file photo, a man walks past a Google sign at the company's headquarters in Mountain View, Calif., U.S.A. The politically-fraught issue of forcing big, multinational companies to pay more tax will be high on the agenda at G-20 summit on Nov. 15 and 16 in Brisbane, Australia. There has been an ongoing effort by governments to crack down on tax avoidance, with companies such as Google and Amazon facing criticism for moving profits earned in one country to other countries with lower tax rates. (AP Photo/Marcio Jose Sanchez, File)

Update 13:20 Het Europees Parlement wil dat zoekmachines zoals Google zich opsplitsen. Een resolutie met die tekst werd zojuist aangenomen. Het parlement kan een bedrijf niet dwingen te splitsen, wel doet het met de resolutie een oproep aan de Europese Commissie om met een wetsvoorstel te komen. Of Brussel dat gaat doen, is nog de vraag.

“Het Europees Parlement vraagt de Commissie om wetsvoorstellen in overweging te nemen voor de ontvlechting van zoekmachines van andere commerciële diensten”, staat in de aangenomen tekst. De parlementariërs zien dit als één van de manieren om de concurrentie in de digitale markt te vergroten en de machtsposities van enkele bedrijven te doorbreken.

 

Gestoord” en “politiek gemotiveerd“. Amerikaanse politici en commentatoren zijn op zijn zachtst gezegd niet blij met de stemming vandaag in het Europees Parlement over Google. De motie suggereert dat dominante zoekmachines (i.e. Google) niet hun eigen  commerciële diensten moeten meeleveren. ‘Ontbundeling’ is de term die gebruikt wordt.  Concurrenten klagen al jaren dat Google zijn eigen diensten voortrekt in de zoekmachine.

Volgens de Financial Times deden Amerikaanse politici de afgelopen dagen een ‘gecoördineerde poging‘ om hun Europese collega’s op andere ideeën te brengen. Zo schreef de Amerikaanse  permanente vertegenwoordiger bij de EU in een e-mail “bezorgd” te zijn dat het EU-onderzoek naar machtsmisbruik door Google ”gepolitiseerd” wordt. Een van de Europarlementariërs die het voorstel deed zou een dubbele pet op hebben.

Dreigende taal

In een andere brief, gericht aan europarlementariërs, twijfelen Amerikaanse senatoren en congresleden  aan “de betrokkenheid van de EU bij de open markt”. Ze schrijven:

“Deze en vergelijkbare voorstellen trekken muren op  in plaats van bruggen en lijken geen rekening te houden met het negatieve effect ervan op de handelsbetrekkingen tussen de EU en de VS.”

Andere congresleden waarschuwden dat een resolutie die Google zou opbreken ”blijvende innovatie en investeringen van Amerikaanse internetbedrijven zal bedreigen.” Ook in de Amerikaanse pers wordt nogal verbaasd gereageerd op de Europese plannen, ook al zijn die inmiddels wat afgezwakt.

Microsoft werd bijna opgesplitst.. in de VS

Zijn de voorstellen om Google op te splitsen echt zo bizar als de Amerikanen denken?  Veertien jaar geleden oordeelde een  Amerikaanse rechter dat softwaregigant Microsoft zich zou moeten opsplitsen in tweeën: het besturingssysteem Windows moest gescheiden worden van de software die werd meegeleverd zoals Internet Explorer en mailprogramma Outlook.  Windows domineerde destijds de pc en bevoordeelde zijn eigen diensten, vonden concurrenten. Microsoft slaagde erin de opsplitsing te voorkomen.

http://youtu.be/eKcPx2jD5to

In de EU moest Microsoft enorme boetes betalen en werd gedwongen aparte versies van Windows uit te brengen. Er kwam  een Europese Windows-variant zonder mediaspeler (2004), daarnaast een besturingssysteem waarin niet langer Internet Explorer de standaardbrowser is (2009). De gebruiker krijgt een keuzemenu van concurrerende browsers voorgeschoteld zodra die zijn computer voor de eerste keer opstart.

Google en Microsoft lijken wel op elkaar

Google wil niet graag vergeleken worden met Microsoft; het bedrijf ziet zichzelf ook niet als dominant. Immers: “competition is one click away“. Toch lijken de omstandigheden van beide techbedrijven op elkaar - met zo’n vijftien jaar ertussen. In 2000 was de pc het belangrijkste computerplatform, in 2014 is dat internet met als startpunt de zoekmachine.

Microsoft had 97 procent marktaandeel op de pc, Google haalt in Europa ruim 90 procent van de zoekopdrachten binnen de webbrowser - in Nederland is het 95 procent.  De macht van Google breidt zich op het mobiele terrein uit via Android, dat op 1 miljard apparaten draait. De Chrome-browser - in feite ook een Google besturingssysteem - heeft in relatief korte tijd een vijfde van de browsermarkt veroverd.

Partijen met zo’n grote marktmacht zijn extra ‘verdacht’ zodra ze hun eigen diensten aanbieden op een dominant platform- zelfs al zijn dat gratis diensten die nuttig zijn voor de gebruiker.  Er ontstaat al snel een aaneenschakeling van Google-diensten waar concurrenten niet of niet onder dezelfde voorwaarden tussen kunnen komen. Misschien is het makkelijker voor de user (die Google zo hoog in het vaandel heeft) om al zijn zaken bij één loket af te handelen. Dan nog moet die user ook een eerlijke, onbevooroordeelde keuze kunnen maken - denk aan dat keuzescherm voor browsers in Windows.

Apple iOS essentieel voor Google Search

Het probleem is dat regulering in de techsector meestal achter de feiten aanloopt - de markt ontwikkelt zich sneller dan wetgeving.  Voor veel mensen is nu de smartphone de primaire computer. Ook daar is Google alomtegenwoordig - als standaardzoekmachine in iOS en Android.  Google Search zou wel in één klap veel marktaandeel kunnen verliezen als Apple in iOS (het besturingssysteem van de iPhone en iPad) kiest voor een alternatieve standaardzoekmachine, bijvoorbeeld Bing van Microsoft.  Monopolies komen en gaan en dat geldt ook voor Google.

Schiet je als consument er iets mee op als Google zijn diensten zou moeten splitsen? Onwaarschijnlijk – zoals de gemiddelde Windows-gebruiker ook z’n schouders ophaalde bij een versie zonder mediaspeler. Computergebruikers hebben er anno 2014 meer baat bij dat ze controle houden over de excessieve hoeveelheid gegevens die Google (en andere internetbedrijven) over hen verzamelen.

One more thing… google.com

Wat privacy betreft komt er nog een nieuwe teleurstelling voor Google bij: het recht om vergeten te worden zou volgens de EU wereldwijd moeten gelden, niet alleen op lokale Europese sites. Europeanen die hun naam willen zuiveren in de zoekmachine doen dat nu alleen op Europese domeinen als google.uk en google.nl, nog niet op google.com.