Het einde van een uitgekleed ziekenhuis

Dokkum overkomt hetzelfde als eerder Spijkenisse: een failliet ziekenhuis.

Het personeel van de failliete Sionsberg in Dokkum mag niet in het ziekenhuis zelf met media praten. Het ziekenhuis neemt sinds vrijdag geen patiënten meer op. Foto’s ANP

Een klein wonder, zo mag de aanwezigheid van De Sionsberg in Dokkum gerust genoemd worden. Het plaatselijke ziekenhuis leverde een jarenlange overlevingsstrijd – zeg maar een heuse uitputtingsslag. Afgelopen vrijdag maakte ING daaraan een eind. De bank legde beslag op rekeningen van Zorggroep Pasana, het moederbedrijf van het ziekenhuis.

De bankiers hadden er onvoldoende vertrouwen in dat ze hun geld nog zouden terugkrijgen en besloten „hun positie te beschermen”. Maandag volgde een patiëntenstop, gisteren de aanvraag van het faillissement. Na Ruwaard van Putten uit Spijkenisse is De Sionsberg het tweede ziekenhuis in Nederland dat failliet gaat.

De Sionsberg heeft het de laatste jaren zwaar te verduren gehad. Eerst greep de Inspectie voor de Gezondheidszorg in. Die vond de geleverde zorg in 2011 van te lage kwaliteit. Daarna kwam de ontmanteling. De eerste hulp ging dicht en de afdeling verloskunde werd gesloten. Het was ondertussen een komen en gaan van bestuurders.

Wat wel constant bleef waren de verliezen: die waren onverminderd groot. In 2012, het laatste jaar waarover cijfers bekend zijn, leed het ziekenhuis 10 miljoen verlies op een omzet van 36 miljoen euro. Anders gezegd, op iedere tien euro aan geleverde zorg leed het ziekenhuis bijna 3 euro verlies. Niet één ziekenhuis in Nederland draaide dat jaar zo slecht.

Dat De Sionsberg niet al eerder is omgevallen, was te danken aan de winstgevende verpleeg- en verzorgingstehuizen van Zorggroep Pasana. En toen ook die niet meer genoeg veiligheid boden, was daar de krachtenbundeling met zorginstelling Nij Smellinghe uit Drachten. De tweede reddingsoperatie voor De Sionsberg, zeg maar. Achteraf gezien uitstel van executie.

„Een zwarte dag voor de regio”, zegt wethouder Sicco Boorsma van de gemeente Dongeradeel over het naderend bankroet van het ziekenhuis. De wethouder ziet 250 banen in zijn regio in gevaar komen. Hij zegt er alles aan te doen om met zorgverzekeraar en medisch specialisten nog een oplossing te vinden.

Het is eerst wachten op de curator, die de rechter moet aanstellen. Dan pas kunnen zaken worden gedaan. Verzekeraar De Friesland, onderdeel van Achmea, heeft een speciale stichting opgericht om de ouderenzorg van Pasana er uit te tillen. Dat zijn winstgevende verpleeg- en verzorgingshuizen. Het is voor het eerst dat een verzekeraar een vangnetstichting opricht om aan zijn plicht te voldoen zorg voor zijn verzekerden te garanderen. De verzekeraar zal geld storten om de boel draaiend te houden tot de ouderenzorg wordt overgenomen.

Passanten aan het roer

De tragiek voor De Sionsberg is dat het een misbaar ziekenhuis is geworden. De specialisten hopen op een doorstart, maar nu al is duidelijk dat dit op zijn best in sterk afgeslankte vorm zal zijn. De vraag is ook hoe de curator met de boedel omgaat. De schuldeisers staan centraal: bankiers, verzekeraars, personeel, Belastingdienst. Gemeentes en rijk gaan wellicht ook het schip in. Zij staan borg voor een deel van de 40 miljoen euro schuld van Pasana.

Het bankroet van De Sionsberg toont hoe slecht de informatievoorziening is over de tientallen miljoenen publiek geld die in een ziekenhuis hun weg vinden. Het laatst bekende jaarverslag gaat over 2012. Daarin worden drie bestuurders genoemd die na het sluiten van de boeken elkaar snel opvolgden. Een van hen werd betaald vanuit een aparte vennootschap die nog nimmer stukken bij de Kamer van Koophandel heeft gedeponeerd. De toelichting over vroegtijdig vertrokken bestuurders en hun ontslagpremies blijft dikwijls achterwege. De accountant gaf 160.000 euro aan adviezen naast zijn controle van de jaarrekening. Waarom?

En alle passanten die aan het roer stonden, kozen voor De Sionsberg hun eigen bijzondere uitgaven. „Al die bestuurders huurden weer hun eigen adviesbureau in voor onderzoeken”, laat voorzitter van de medische staf Jan Leendert Brouwer weten. Om het lek boven te krijgen, heet dat in managementjargon. Maar het is niet denkbeeldig dat ze zo zelf ook een deel van de lekkage veroorzaakten.