Freitag Schauspielhaus Bochum

Freitag: Jürgen Hartmann (Georges Vermeersch), Raiko Küster (Erik), Bettina Engelhardt (Jeanne) Foto Hans Jürgen Landes

‘Niet geliefd worden, dat is de diepste angst van Christiane, Jeanne en ook Georges”, zegt regisseur Eric de Vroedt over zijn versie van Vrijdag, die in februari bij Schauspielhaus Bochum in première ging. Het was de eerste opvoering van dit stuk voor een Duits publiek. Veel toeschouwers waren gechoqueerd door het thema en er kwamen boze brieven binnen bij het gezelschap in de trant van ‘in Bochum gebeurt zoiets niet’ en ‘theater mag dit soort zaken niet tonen’.

„In Duitsland bestaan geen try-outs”, aldus De Vroedt, „de première is de eerste confrontatie met het publiek. De spanning was, gezien het onderwerp, groot. Er waren terughoudende reacties, maar de recensies waren goed, en inmiddels heeft de voorstelling steeds meer publiek verworven en staat nog steeds op het repertoire. Als toneelschrijver is Claus een onbekende in Duitsland, daarom wilde ik hem graag introduceren met zijn meest omstreden maar ook zijn beste stuk.”

In zijn regie heeft De Vroedt de soms gedateerde opvattingen van Claus geactualiseerd: „Claus zag het stuk als een bevrijdingsutopie, naar eigen zeggen schreef hij het als loflied op de vrije liefde en als verzet tegen de onderdrukking door het katholicisme. Incest als daad van bevrijding dus. Daar ben ik met mijn regie tegen ingegaan. Ik zie de personages juist als gevangenen. Van elkaar, van de mensen om hen heen. Anno 2014 zijn ze gevangenen van een hedendaagse bevrijdingsneurose. Ze zwelgen in hun rancune en slachtofferschap en ervaren hun seksuele excessen ten onrechte als zelfontplooiing. Maar wat ze werkelijk ervaren, en pas gaandeweg ontdekken, is een diepe behoefte aan liefde, aan echt contact.”

Het decor van Freitag stelt een benauwende flat voor, die typisch Duitse Plattenbau waarin de bewoners elkaar scherp in de gaten houden. Ook van de door Claus voorgeschreven gedroomde liefdesscène tussen vader en dochter wijkt De Vroedt af: hij toont de liefde als een minutieus gefilmde, realistische flashback, van flirten, plagen, uitdagen, strelen. Totdat ze over die verschrikkelijke grens gaan. Regisseur De Vroedt: „Christiane probeert met haar lolita-gedrag de inertie van haar vader te doorbreken, in haar streven naar contact. Vader en dochter hopen bij elkaar iets te vinden wat ze elders missen. ”