Wetenschap gaat naar burger luisteren: geef onderzoekstip

Illustratie Steve Sack

Het bedrijfsleven drukt een grote stempel op de richting van wetenschappelijk onderzoek. Nu wordt het tijd dat gewone burgers bepalen waar het geld heengaat, vinden minister Jet Bussemaker (PvdA) en staatssecretaris Sander Dekker (VVD) van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Zij kondigden dat gisteren aan in hun ‘Wetenschapsvisie 2025’. Er wordt gedacht aan maatschappelijke thema’s als “kwaliteit van leven, circulaire economie, veerkrachtige samenleving, bouwstenen van het leven, omgaan met onvoorspelbaarheid en big data”. Onderwerpen die ook geschikt zijn omdat ze “kennis vragen vanuit zeer verschillende disciplines”.

Het rapport prijst verder particuliere investeringen in de wetenschap. Zoals de door het Betsy Brouwer Fonds gefinancierde leerstoel in Leiden: Comparative Sexual Orientation Law. Hoogleraar Kees Waaldijk kan met de schenking van 1,3 miljoen euro vergelijkend onderzoek doen naar de rechten van lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders in verschillende Europese landen. De Rijksuniversiteit Groningen is in 2013 zelf al de boer op gegaan. Via crowdfunding op rugsteunt.nl liet ze burgers onderzoek financieren naar de Noordse stern. Het gedrag van de vogel geeft inzicht in klimaatveranderingen.

De inspraak van burgers moet al volgend jaar tot uiting komen in een Nationale Wetenschapsagenda. Het ministerie hoopt daarmee op meer draagvlak voor onderzoek en wil zo tegemoet komen aan de groeiende roep om maatschappelijk relevante studies. “Betrokkenheid kweekt begrip, en stemt milder. Hoewel het geen garantie is dat protesten dan uitblijven”, aldus het hoofdcommentaar van vandaag.

De vraag is wel, zo schreef wetenschapsredacteur Marcel aan de Brugh gisteren in NRC, of er voor de onderzoekers zelf nog vrijheid overblijft in hun onderzoekskeuze. “De gekoesterde autonomie van de jaren 70 en 80 was al verminderd door de groeiende samenwerking met het bedrijfsleven. Nu krijgt ook de burger inspraak.”

Wel past het volgens hem in een logische trend: “Burgers raken steeds meer betrokken bij de productie van nieuwe kennis. Dan gaat het niet alleen om de jaarlijkse vogeltellingen in de eigen achtertuin, maar ook om het mee helpen determineren van sterrenstelsels. Tegelijkertijd hebben burgers steeds vaker een eigen mening over nieuwe kennis en organiseren ze zeer actief tegenspraak, zoals gebeurde bij het baarmoederhalskankervaccin en de plannen om naar schaliegas te boren.”

NRC neemt een voorschot op wetenschapsinspraak. Wat voor onderzoek vindt u dat gefinancierd moet worden (wees concreet: bv. auto’s op zonne-energie)? Zou u daar ook zelf aan willen bijdragen via crowdfunding?

Als u reageert met volledige naam én woonplaats, dan maakt u kans op publicatie in de krant.