Rauwe woede vult opnieuw de straten

De blanke agent die op 8 augustus de zwarte jongen Michael Brown doodschoot wordt niet vervolgd. Na de uitspraak van de grand jury heerst in Ferguson, voorstad van St. Louis, vooral woede.

Foto

Nooit eerder, zei advocaat Benjamin Crump gisteren in Ferguson, heeft een openbare aanklager zo zijn best gedaan om een slachtoffer in diskrediet te brengen. Crump is de advocaat van de familie van Michael Brown, de achttienjarige zwarte jongen die op 8 augustus werd doorgeschoten door een blanke politieagent. De agent wordt niet vervolgd. „Onze kinderen verdienen een gelijke behandeling”, zei Crump. „Wat moet er gebeuren voordat de moordenaars van onze kinderen wel vervolgd worden?”

In Ferguson, een voorstad van St. Louis, heerst een dag na de langverwachte uitspraak van de grand jury meer woede dan verslagenheid. Het openbare leven ligt grotendeels stil: scholen zijn dicht, winkels zijn dichtgetimmerd, gebouwen en auto’s die in brand zijn gestoken smeulen nog na.

De uitkomst was geen verrassing

Gisteravond om negen uur lokale tijd kondigde aanklager Robert McCulloch op televisie aan wat iedereen al verwachtte: politieman Darren Wilson hoeft volgens de grand jury niet vervolgd te worden om de dood van Brown.

De straten van Ferguson vulden zich urenlang met rauwe woede. Winkels vlogen in brand, de politie werd bekogeld met stenen, flessen of wat maar voorhanden was. Wegen werden geblokkeerd. De politie schoot met traangas op demonstranten, die tot diep in de nacht op straat bleven.

Dat de grand jury in het voordeel van agent Wilson zou besluiten, was voor niemand een verrassing. De bevolking van Ferguson had geen vertrouwen in de zaak, omdat de jury bevooroordeeld zou zijn: negen juryleden zijn blank, drie zwart. Dat is gek, zeggen ze, want de meerderheid van de bevolking in dit district is zwart.

Meestal doet een grand jury – niet te verwarren met een jury tijdens rechtszaken – maar kort over een onderzoek. De jury moet beslissen of er genoeg bewijs is voor het Openbaar Ministerie om iemand te vervolgen. In veruit de meeste gevallen beslissen ze positief, afwijkingen zijn zeldzaam.

De aanklager, McCulloch, heeft waarschijnlijk sterk aan de beslissing bijgedragen. Hij had de jury instructie gegeven dat alleen tot vervolging kon worden besloten als de schuld van de agent overduidelijk zou worden. Zo ver kon de jury niet gaan. De afgelopen maanden hoorde de jury getuigen, zagen ze drie autopsierapporten en kregen ze inzage in bewijsmateriaal.

Hoewel grand jury’s vaak routinematig tot vervolging overgaan, is de vervolging van een agent wegens moord of doodslag zeldzaam. Een agent mag in de VS dodelijk geweld gebruiken als zijn leven naar eigen inschatting in gevaar is. ‘Naar eigen inschatting’ is hier de kern. De getuigenis van Darren Wilson draait dan ook volledig om de dreiging die Michael Brown, die ongewapend was, vormde.

Twee versies van het verhaal

Volgens inwoners van Ferguson vormde Brown geen bedreiging voor de agent. Hij had sigaren gestolen in een winkeltje en liep over straat. Volgens de eerste getuigenverklaringen kreeg hij een woordenwisseling met Wilson, en werd hij doodgeschoten terwijl hij zijn handen de lucht had.

Nee, zegt Wilson. Zijn verklaring is voor het eerst vrijgegeven. Wilson zag vanuit zijn auto Brown en een vriend over straat lopen, en vroeg twee keer beleefd of ze op de stoep wilden lopen. Daarop zei Brown: „Fuck wat je zegt.” Wilson dacht hierop aan een gewapende overval, die dichtbij gepleegd was, en vermoedde met de dader te maken te hebben.

Wilson wilde uitstappen, maar Brown duwde hem terug en deelde stompen uit. Als een „demon”, zegt hij. En: „Als Hulk Hogan.” Brown was groot en zwaar, maar Wilson is ook 1,95 meter. In of bij de auto werd voor het eerst geschoten. Even later werd Brown op straat door meerdere kogels geraakt.

Volgens de aanklager zijn er dus twee versies van het verhaal. Getuigenverklaringen hebben weinig waarde, zei hij, want getuigen veranderden hun eerste verklaring. Toch zijn de getuigen, volgens het vrijgegeven rapport, vrij eenduidig over de grote lijnen van de gebeurtenissen: de worsteling bij de auto, het wegrennen, het schieten. Veel getuigen zeggen dat Brown zijn handen omhoog had. Anderen hebben dat niet gezien. En, zei McCulloch ook: de reacties op sociale media waren zo heftig voor Wilson, dat hij al genoeg geleden heeft.

De demonstranten in Ferguson zeggen dat McCulloch er alles aan heeft gedaan de politie in deze zaak over ras en politiegeweld uit de wind te houden. Zoals Noam Scheiber, een journalist voor The New Republic, opmerkte: als deze zaak echt om waarheidsvinding draait, dan is er een goede plek om die in het openbaar boven tafel te krijgen: „Dat noemen we een proces.”