Rapport: financiën Amsterdam chaos

Externe onderzoekers vinden grote tekortkomingen bij dienst die wethouder Asscher in 2011 opzette.

De afdeling Financiën van de gemeente Amsterdam disfunctioneert op alle fronten. Die harde conclusie trekt een groep externe consultants in een rapport dat vandaag wordt gepresenteerd.

De dienst, in 2011 ontstaan uit een fusie, heeft „een directie in verwarring”, een cultuur waarin „de korte termijn regeert” en „afspraken niet leidend zijn”. Een gebrek aan prioriteitstelling „leidt tot veel ad-hoc werkzaamheden en hoge werkdruk”. Ook werkt de overbezette maar slecht aangestuurde dienst volgens de rapporteurs onvoldoende samen met andere onderdelen van de gemeente. Hij opereert vanuit „een ivoren toren”.

Verantwoordelijk wethouder Udo Kock (D66) stuurde in augustus van dit jaar, twee maanden na het aantreden van het nieuwe stadsbestuur (D66, VVD, SP), al directeur Vincent van Woerkom weg. Die zat er toen drie jaar.

Tot veel verbetering leidde het gedwongen vertrek van Van Woerkom niet, mede omdat „door het ontbreken van inzicht in verantwoordelijkheden veel taken bij individuele medewerkers zijn belegd in plaats van bij functies”. Dat leidt in de praktijk tot „verschillende beelden over hiërarchie, verantwoordelijkheden en aansturing”, waardoor binnen de dienst een „machtsstrijd” blijft bestaan. „Of wellicht erger: er kunnen activiteiten tussen wal en schip vallen”.

De geplaagde dienst kwam in december 2013 groot in het nieuws toen hij abusievelijk 188 miljoen euro aan tegemoetkoming in de woonlasten uitkeerde in plaats van 1,88 miljoen. De blunder leidde het vertrek in van wethouder Financiën Pieter Hilhorst (PvdA) na de gemeenteraadsverkiezingen in maart dit jaar. Hilhorst was eind 2012 zijn partijgenoot Lodewijk Asscher opgevolgd, die naar Den Haag ging om minister van Sociale Zaken en vicepremier te worden.

Nieuw zijn de problemen bij de Amsterdamse dienst Financiën niet, wel de omvang ervan. De onderzoekers stellen dat „veel van de door ons geconstateerde knelpunten al langer bekend zijn, soms inclusief mogelijke oplossingsrichtingen”. Zo drong Asscher volgens ingewijden voor zijn vertrek al meermaals aan op vervanging van Van Woerkom. Dat gebeurde uiteindelijk pas na aandringen door wethouder Udo Kock. Opmerkelijk: Hilhorst noch Asscher is door de onderzoekers bevraagd.

Zorgelijk voor het hele stadsbestuur is de constatering dat de cultuur van het niet nakomen van afspraken „niet uniek” is voor de afdeling Financiën, maar „breder binnen de gemeente Amsterdam wordt gevoeld”. „Soms lijkt non-compliance de norm.”

Kock laat weten geschrokken te zijn, maar niet verbaasd. „De uitkomsten van het rapport liegen er niet om. Het bevestigt de indruk die ik kreeg nadat ik vijf maanden geleden ben aangetreden. Nu gaan we onze blik op de toekomst richten.” De wethouder wil de eerste verbeteringen bij de dienst nog dit jaar doorvoeren.