Column

Pubers quizzen op 3, en de genieën op RTL4

Yvonne van den Eerenbeemt in ‘De Invaller’.

In een nieuwe wanhoopspoging om jongeren in de vooravond naar NPO3 te laten kijken, is sinds vorige week een nieuw dagelijks spelletje ingezet, De Invaller (AVRO-TROS). De kijkcijfers (170.000-230.000) houden nog niet over, maar zijn elke dag een beetje hoger dan de vorige. Begrijpelijk, want er valt best iets te zeggen voor de Nederlandse bewerking door producent Tuvalu Media van een succesvol format van MTV, The Substitute. Ik kijk er regelmatig met plezier naar, omdat het een ander soort televisie is dan we van de publieke omroep gewend zijn.

De formule is op zichzelf het simpelste soort quizje dat je bedenken kunt. Twee scholieren spelen tegen elkaar en moeten een vraag beantwoorden. Wie het eerst het goede antwoord geeft, gaat door naar de volgende ronde. Als je een fout antwoord geeft, gaat de ander door. De rondes zijn: 1. Dingen Die Je Zou Moeten Weten 2. Dingen Die Je Weet (puberkennis) 3. Dingen Die Je Kan (behendigheid) 4. Dingen Die Je Denkt. In de finale moeten beide spelers gokken welk antwoord de meeste leeftijdsgenoten zouden geven op vragen als: „Wat zou je het eerst veranderen als je premier was?” In de uitzending van gisteren won „de leeftijd voor het drinken van alcohol verlagen naar 15 jaar” het ruim van „de leerplicht afschaffen”.

Maar de charme van het programmaatje zit niet in de vragen, maar vooral in de setting. Een middelbareschoolklas van precies twintig leerlingen krijgt een invaller voor de kiezen, die tot hun verbijstering een gameshow met ze gaat spelen, voor een hoofdprijs van 750 euro (5.000 dollar bij MTV). De vijf wisselende presentatoren temmen de klas en spelen handig in op de verwachtingen van onzekere pubers. Dat kan alleen door als presentator onbekende gezichten te kiezen, die heel goed kunnen improviseren. De meesten zijn stand-up comedian of acteur, en een aanwinst voor televisie: Edson da Graça, Yvonne van den Eerenbeemt, Wilko Terwijn, Fem Petraeus en Leon van der Zanden.

De montage is snel en ingrijpend, maar de indruk blijft dat er authentiek gereageerd wordt. Die verrassing is wel curieus, want er moeten veel camera’s en lampen in de klas staan. En als er op een school in Sint-Michielsgestel, Hoorn of Noordwijk al eerder een klas zo bespeeld is, dan houd je dat niet lang geheim in de nabij gelegen whatsapp-groepen.

Veel meer kijkers (1,1 miljoen) trok afgelopen zondag een andere debuterende quiz, het door Peter van der Vorst gepresenteerde en geproduceerde SlimmerIQen (RTL4). Die is in samenwerking met belangenbehartiger Mensa Nederland opgezet om een breed publiek meer inzicht te verschaffen in hoogbegaafdheid.

De vier kandidaten meten hun algemene kennis, logisch denken, geheugen, ruimtelijk inzicht en probleemoplossend vermogen.

Goed idee, maar de uitwerking kan nog beter. Is het spannend om vier mensen 56 tarotkaarten in de juiste volgorde te laten plaatsen? En waarom werd de enige typisch hoogbegaafde benadering van het probleem oplossen („de oplossing is vaak het grootste probleem”) door twee van de drie juryleden niet gewaardeerd? Overigens opmerkelijk dat ook deze minderheid het eerst door een commerciële zender omarmd wordt. Pubers naar de NPO, genieën voorzichtig naar RTL.