Wie biedt? Champions League te koop

De NOS wordt getroffen door de bezuinigingen op de mediabegrotingen. Na 23 jaar raakt de NPO de uitzendrechten voor de Champions League kwijt.

Mark van Bommel (l) met presentator Jack van Gelder (r) en PSV-coach Phillip Cocu voorafgaand aan het Champions League duel PSV-AC Milan. Foto ANP KIPPA MARCEL VAN HOORN

Een lange bal. Paniek bij de verdedigers van Borussia Dortmund. Plots valt de bal voor de voeten van Arjen Robben. De Nederlander in dienst van Bayern München danst door de verdediging. Hij passeert twee verdedigers, omzeilt de keeper en scoort. Zijn goal (2-1) bezorgt Bayern op 25 mei vorig jaar de overwinning in de Champions League.

Ruim 2,8 miljoen mensen zagen de finale van de prestigieuze Europese clubcompetitie op Nederland 3. Het is de best bekeken uitzending van 2013 op het huidige NPO 3. En ook dit jaar is het de Champions League die de kijkcijfers van het kwakkelende derde net op niveau houdt. Van de 25 best bekeken uitzendingen op NPO 3 tot nu toe, zijn twintig wedstrijden van de Champions League. Alleen de kwalificatiewedstrijden van Oranje voor het EK worden beter bekeken.

Maar er komt een einde aan het succes, werd gisteren bekend. Na 23 jaar raakt de publieke omroep de uitzendrechten voor de Champions League kwijt. De NOS zond de voormalige Europa Cup I uit sinds de start van het toernooi in 1992. Directeur Jan de Jong van de NOS maakte gisteren bekend dat hij geen bod heeft uitgebracht op de rechten voor 2015-2018. RTL heeft wel een bod gedaan bij de Europese voetbalbond UEFA, zegt een woordvoerder van de omroep gisteren. Ook SBS zou belangstelling hebben.

Dat de NOS de competitie voor Europese topclubs zou verliezen werd al verwacht. De directie van de NOS heeft altijd gezegd dat het óf de samenvattingen van de eredivisie óf de Champions League kon betalen. Net als de andere omroepen wordt de NOS getroffen door de bezuinigingen op de mediabegrotingen en probeert het die zoveel mogelijk op te vangen door te snijden in sportrechten. Nu de NOS de samenvattingen voor de eredivisie heeft binnengehaald – voor 70 tot 75 miljoen euro voor drie jaar, aldus Tweede Kamerlid Ton Elias (VVD) gisteren tijdens een omroepdebat in de Kamer – heeft de NOS geen geld meer voor de Europese wedstrijden. Volgens bronnen betaalde de publieke omroep daarvoor 10 miljoen per jaar. In Hilversum klonken geluiden dat de NOS toch zou bieden op de Champions League. Maar dat gaat dus niet door.

„Door de bezuinigingen van het kabinet Rutte I en II is de NOS gedwongen prioriteiten te stellen en keuzes te maken”, zei Jan de Jong gisteren op NOS.nl. „De NOS vindt het daarbij van het grootste belang om de nieuwsvoorziening te ontzien en binnen het sportbudget geen geld weg te halen bij de verslaggeving van andere sporten dan voetbal; juist omdat commerciële omroepen daar weinig tot geen aandacht aan besteden. Niet bieden op de belangrijkste clubcompetitie ter wereld is dus een rechtstreeks gevolg van dat beleid.”

Daarbij speelt nog iets anders. Nu de publieke omroep scherpere keuzes moet maken van het kabinet wordt de Champions League in Hilversum en in Den Haag gezien als een zeer commercieel toernooi dat niet past bij de aangescherpte taakopdracht van de publieke omroep. Die mag vanaf 1 januari 2016 alleen nog informatie, educatie en cultuur uitzenden. Dat betekent minder groots amusement, sport en human interest. De samenvattingen van de eredivisie die de NOS onlangs verwierf passen in zo’n ‘minder brede’ publieke omroep. De Champions League niet.

Jan de Jong heeft altijd ontkend dat de UEFA de Champions League tot een „commercieel gedrocht” heeft gemaakt. Het strak georganiseerde toernooi laat de NOS alle journalistieke vrijheid, reageerde hij eind vorig jaar op kritiek dat de NOS sommige wedstrijden niet (volledig) zou mogen uitzenden. Sommige voetbalkenners stellen dat de eredivisie uitgebreidere commerciële eisen stelt aan de manier waarop het voetbal in beeld wordt gebracht. Kamerlid Elias (VVD) zei gisteren in de Tweede Kamer dat hij vermoedt dat er een geheime overeenkomst bestaat tussen de NOS en de eredivisie over uitgebreide commerciële mogelijkheden op de publieke zenders. Elias wil dat staatssecretaris Sander Dekker (Media, VVD) dat gaat onderzoeken.

Wat zijn nu de belangrijkste gevolgen van het feit dat de publieke omroep de Champions League-wedstrijden verliest? De kijker merkt er vanaf 2015 waarschijnlijk weinig van. Hij ziet niet meer Jack van Gelder en Tom Egbers de wedstrijden inleiden, maar Wilfred Genee en Johan Derksen. Hun werkgever RTL is de belangrijkste kandidaat voor de uitzendrechten.

NPO 3 dreigt verder te marginaliseren nu het populaire voetbal verdwijnt. Volgens De Jong zorgt het voetbal dat het weekbereik van NPO 3 onder jongeren met vele procenten stijgt. Het verlies van de NOS betekent nu kansen voor de commerciële omroepen. RTL Nederland heeft er nooit een geheim van gemaakt dat het graag Europees voetbal uitzendt. Vijf jaar terug vond RTL-topman Bert Habets het toernooi al niet op zijn plaats bij de publieke omroep: „Publiek geld vloeit naar een rijke rechtenorganisatie in Zwitserland en binding met de samenleving is er nauwelijks. Wij kunnen dat net zo goed als de NOS.”