Column

Voze geruchten en verdachtmakingen

In het kader van zijn nieuwe confrontatiekoers met het Westen geeft het Kremlin honderden miljoenen euro uit aan steeds nieuwe propagandakanalen – want per slot is propaganda goedkoper dan tanks. Een van de eerste bijdragen op de nieuwe site Spoetnik was een interview met een bekende Poolse antisemiet, Mateusz Piskorski. Die liet weten dat overal in de wereld ‘revoluties van het trotskistische type’ dreigen – voorbeeld de Maidan-revolutie in Kiev. Wat hij precies bedoelde bleef onduidelijk: hij suggereerde dat de ‘neocons’ in Washington verklede trotskisten zijn. Misschien bedoelde hij ook wel versluierd te zeggen dat het allemaal de schuld is van de joden. Want Lev Trotski, de rivaal van Stalin die in 1940 in Mexico door een agent van Moskou werd vermoord, was immers jood.

Deze creatieve omgang met de werkelijkheid en ideologisch avonturisme zijn typerend voor de actuele Russische overheidspropaganda, zoals die Nederland tot nu toe vooral via de Engelstalige televisiezender Russia Today binnenkomt. Het gaat er daarbij niet zozeer om het gelijk van het Kremlin met feiten aan te tonen, maar meer om de geloofwaardigheid van westerse politici en westerse media aan te tasten door het ventileren van alternatieve versies, voze geruchten, kwaadaardige verdachtmakingen en een lange stoet vaak wat zonderlinge ‘deskundigen’.

Natuurlijk berust de Russische versie van de crisis in Oekraïne op een aantal manifeste onwaarheden – dat er geen Russische militaire eenheden zijn in Donbas bijvoorbeeld. Maar eigenlijk gaat het daar niet zozeer om. Naarmate Russia Today en Spoetnik erin slagen twijfel te wekken aan de goede trouw van machtigen en media in het Westen, onder het motto ‘iedereen is te koop’, springt het Kremlin er beter uit: zie je wel, iedereen liegt, maar Poetin komt er tenminste eerlijk voor uit.

In Moskou worden steeds nieuwe versies van de diverse propagandaplatforms aangekondigd: in het Duits, in het Frans, in het Spaans etc. Dat er ook een Nederlandse versie op stapel staat, heb ik nog nergens gelezen.

Toch zijn ook in het Nederlandse taalgebied zelfbenoemde ‘deskundigen’ te vinden die de gewenste waarheidsmist kunnen oproepen. Er is de Amsterdamse emeritus hoogleraar Karel van Wolferen, die het gebrek aan sympathie voor Poetins politiek in onze streken toeschrijft aan een gebrek aan kwaliteit in de westerse journalistiek en van dit inzicht op Russia Today kond heeft gedaan.

En er is de rechtse blogger Joost Niemöller. Die poogt in zijn boek de Doofpotdeal met hele en halve brokjes waarheid en propagandaleugens de stelling ingang te doen vinden dat de Russen misschien wel niet MH17 uit de lucht hebben geschoten. Op ingenieuze wijze loopt zijn boek uit op de beschuldiging aan het adres van de Nederlandse regering, die in opdracht van hogere machten de waarheid zou pogen te verdoezelen – de doofpot uit de boektitel.

De Russische propagandaslag heeft Nederland dus al bereikt – zij het voorshands nog op bescheiden schaal.