Transseksueel die dood koos gevolgd in film

„Het leven is meer dan een penis alleen”, kreeg Nathan Verhelst te horen na zijn mislukte penisconstructie. Van de arts die hem vanaf 2009 hormonen liet slikken en zijn borsten, baarmoeder en eierstokken operatief had verwijderd. Zodat Nancy het geluk zou vinden als Nathan.

Op IDFA scoort Nathan – Free as a Bird hoog in de publiekswaardering, een film van de Vlaming Roel Nollet over Nathan Verhelst, die in september 2013 wereldnieuws werd toen hij op 44-jarige leeftijd euthanasie onderging. Verhelst, in zijn jeugd misbruikt en gekleineerd, was depressief. Na zijn dood verklaarde zijn moeder: „Toen ik ‘Nancy’ voor het eerst zag, viel mijn droom in duigen. Ze was zó lelijk. Ik had een spook gebaard. Haar dood doet me niets.”

Nollet, die Verhulst kende uit een café, volgde in 2009 zijn ‘transitie’ en in 2013 zijn euthanasie. Zijn film roept vragen op. Wanneer is geestelijk lijden ondraaglijk en ongeneselijk? Bij niet-terminaal lijden wordt dat in België door drie artsen vastgesteld, maar dreigt zo niet het lozen van draaideurpatiënten? En welke rol speelt de geslachtsverandering? Wekt zo’n medische ingreep soms niet veel te hoge verwachtingen? Zijn beste vriendin vermoedt dat Nathan als zoon op de acceptatie hoopte die zijn moeder hem als dochter niet gunde. Had Nathan, zonder enige eigenwaarde, zich überhaupt thuis gevoeld in welk lichaam ook?

Het emotionele Nathan – Free as a Bird beantwoordt de vragen die het stelt over euthanasie en geslachtverandering niet: Nollet „komt er zelf ook niet uit”. Soms is het genoeg ze te stellen. Met zijn euthanasie had Verhelst in elk geval zijn lot in handen. Nollet: „Dat was echt zijn ding.”