Hij verloor nooit, behalve van een studententeam

Viktor Tichonov (1930–2014)

Voormalig ijshockeycoach

De ploeg van de Sovjet-Unie was onverslaanbaar onder Tichonov. Zijn Spartaanse aanpak was ook omstreden.

Elf maanden per jaar trainen, twee keer op een dag. Soms zelfs na een wedstrijd, als de inzet hem niet beviel. Viktor Tichonov, die gisteren op 84-jarige leeftijd in Moskou overleed, regeerde met ijzeren hand. Geliefd was hij niet, hij riep vooral respect op. En ontzag.

De autoritaire Tichonov kneedde een team dat jarenlang onverslaanbaar was. De ‘Grote Rode Machine’ werd de ploeg van de toenmalige Sovjet-Unie genoemd, met een ongeëvenaarde erelijst. De legendarische ploeg veroverde onder Tichonov acht wereldtitels en drie olympische gouden medailles op rij, in 1984 (Sarajevo), 1988 (Calgary) en 1992 (Albertville).

De namen werden vol eerbied uitgesproken: Vladimir Kroetov, Igor Larionov, Sergei Makarov, Vjatseslav Fetisov. Of de doelman, Vladislav Tretjak, de huidige baas van de Russische ijshockeyfederatie. „De hele ijshockeywereld heeft een grote coach verloren”, zei Tretjak gisteren. „Hij heeft zijn hele leven aan het ijshockey gewijd, tot de laatste seconde.”

De recente Russische prestaties waren Tichonov een doorn in het oog. Vancouver (2010) was een debacle, in Sotsji werden de Russen begin dit jaar roemloos uitgeschakeld door Finland, nadat ze ook al van de Amerikanen hadden verloren.

Tichonov verloor bijna nooit, al werd hij bekend als de coach die tijdens de Spelen van Lake Placid (1980) – midden in de Koude Oorlog – volkomen onverwacht ten onder ging tegen de Amerikanen, een team van goedwillende studenten. Het Miracle on Ice kostte Tichonov het goud – en het achtervolgde hem de rest van zijn leven.

Dictatoriaal als een generaal leidde hij het nationale team en legerclub CSKA Moskou, waarmee hij dertien nationale en dertien Europese titels op rij won, tussen 1977 en 1990. Maar met zijn Spartaanse manier van werken en zijn beklemmende greep op het privéleven van zijn spelers, joeg hij menigeen tegen zich in het harnas.

Eén van zijn beste spelers, Larionov, stelde Tichonovs regime in 1988 in een lange open brief aan de kaak. „Het is een wonder dat onze vrouwen erin slagen kinderen te krijgen”, zei Larionov – verwijzend naar de maandenlange trainingskampen, ver van huis. Ook in Nederland, waar Tichonov graag kwam wegens de vele Canadese spelers. De nationale ploeg van Canada was zijn grootste opponent.

Met de kritiek van Larionov brokkelde de ploeg langzaam af. Larionov raakte uit de gratie, enkele medespelers verklaarden zich solidair. Steeds meer Russen weken uit naar de NHL, tot afschuw van de oude coach. Tichonov bleef tot zijn dood actief voor CSKA Moskou en de Russische bond.