Elysée is nog ver weg voor Sarkozy

Sarkozy hoopt zaterdag voorzitter van zijn partij te worden. Maar of hij ook opnieuw president wordt?

Oud-president Nicolas Sarkozy was afgelopen zaterdag op campagne in Bordeaux. Foto’s Reuters

Hij voert campagne om komend weekend te worden verkozen tot partijvoorzitter van de centrum-rechtse UMP. Maar in werkelijkheid draait de terugkeer van Nicolas Sarkozy nu al om zijn kandidatuur voor de presidentsverkiezingen van 2017.

Dat blijkt zaterdagmiddag als zo’n vierduizend aanhangers zich hebben verzameld in ‘Hangar 14’, een zaal in het centrum van Bordeaux. Oud-premier Alain Juppé, burgemeester van de stad, heeft beloofd partijgenoot Sarkozy en zijn fans welkom te heten. De twee zullen „hand in hand” verschijnen als teken van eenheid in de partij, buldert de spreekstalmeester.

Maar de harmonie is ver te zoeken. Als Juppé opkomt en voor de Franse vlaggen plaatsneemt om zijn openingstoespraak te houden, wordt hij uitgefloten. „Nicolas, Nicolas!” schreeuwt het publiek. Het boegeroep zwelt aan als Juppé, trouw aan zijn gematigder lijn, pleit voor samenwerking met het politieke centrum en, politiek gevoelig, voor een „open voorverkiezing” voor 2017. „Willen we niet!” schreeuwt een oude heer in driedelig pak boven alles uit.

Want een voorverkiezing betekent dat ook andere kandidaten dan Sarkozy een eerlijke kans krijgen. Juppé zelf bijvoorbeeld. De ervaren 69-jarige politicus presenteerde zich eind augustus tamelijk onverwacht als kandidaat voor 2017. Sindsdien schiet hij in de peilingen omhoog. Kranten spreken sinds kort van Juppémania. Hij wordt gezien als een wijze, oudere heer en is in het onstuimige Franse debat minder polariserend dan Sarkozy.

„Ik laat me niet imponeren door een menigte”, roept Juppé stoïcijns richting het vijandige publiek. Dat is een sneer naar Sarkozy, die vorige week in problemen kwam toen hij tijdens een bijeenkomst van de op traditionele familiewaarden gerichte partijstroming ‘Sens commun’ (gezond verstand) opeens zwichtte voor druk uit de zaal en beloofde als president de wet voor het homohuwelijk „in te trekken”.

Zelfs de meest trouwe ‘Sarkozisten’ in de Franse politiek verwierpen dit plan. Het is „wenselijk noch mogelijk”, zei Nathalie Kosciusko-Morizet, „uit menselijk oogpunt niet realistisch”, volgens Valérie Pécresse en „geen prioriteit”, aldus Nadine Morano. Alle drie waren minister onder Sarkozy.

Sarkozy is vooralsnog alleen kandidaat voor de leiding van de UMP en niemand lijkt eraan te twijfelen dat een meerderheid van de partijleden komende zaterdag voor hem kiest. De twee andere kandidaten, oud-minister van Landbouw Bruno Le Maire en parlementslid Hervé Mariton, hebben niet de steun die hij heeft.

Maar de vraag is met welk percentage hij gaat winnen. Toen hij in 2004 voor dezelfde functie op ging, haalde hij 85 procent. Zijn mensen rekenden sinds hij half september zijn terugkeer aankondigde, ook deze keer op een massale overwinning. Met minstens driekwart van de stemmen, zeggen zijn adviseurs, kan hij met goed fatsoen een ledenraadpleging voor 2017 overslaan en als partijvoorzitter alle systemen in werking stellen voor zijn kandidatuur.

Het ziet er niet goed voor hem uit. Zijn terugkeer was minder overdonderend dan zijn entourage gehoopt had. Sarkozy presenteerde zich in september als redder van een Frankrijk in nood, maar hij keerde in de eerste plaats terug om zijn tot op het bot verdeelde partij er bovenop te helpen. Dat is een „situatie die extreem moeilijk te managen” is, erkende zijn trouwe voormalig adviseur Henri Guaino. Volgens hem heeft Sarkozy niet goed genoeg nagedacht over inhoudelijke vernieuwing na de verloren verkiezingen van nog maar twee jaar terug. „Zijn terugkeer loopt niet”, zei Guaino.

Dat komt deels door de vele juridische affaires die hem nog achtervolgen. Die draaien vrijwel alle om fraude bij financiering van de Sarkozy-campagnes in 2007 en 2012. Vooral de ogenschijnlijk onkreukbare Le Maire heeft daar de laatste weken op ingespeeld. Maar ook de uitglijder over het homohuwelijk heeft hem geen goed gedaan. Terwijl Sarkozy bekend staat als een van de beste campagnevoerders in de Franse politiek, daalde zijn steun onder de UMP-aanhang volgens een Odoxa-peiling in één maand van 73 naar 63 procent.

„Iemand als Alain Juppé is een troef voor onze politieke familie”, probeert Sarkozy na het fluitconcert in Bordeaux in een poging Frans rechts weer op één lijn te krijgen. Maar de PR-mannen van de burgemeester spreken dan al van een „valstrik” en van „het moment waarop Sarkozy zijn geloofwaardigheid als verbindend figuur heeft verloren”. Nadat aan het eind van de middag vanaf het podium voor het oog van de camera’s eendrachtig de Marseillaise is ingezet, weet Juppé niet hoe snel hij zich uit de voeten moet maken.