Boodschap aan Google: concurrentie is in uw voordeel

Opdelen dan maar? Donderdag stemt het Europees Parlement over een voorstel om internetgigant Google op te splitsen. De handeling is in zekere zin symbolisch: het is de Europese Commissie die het voortouw moet nemen. Het initiatief van het Europees Parlement moet dan ook worden gezien als een waarschuwing aan Google. En als een aansporing voor de nieuwe Commissie onder leiding van Jean-Claude Juncker om het werk van de vorige voort te zetten.

Inzet is het loskoppelen van het aanbod van een zoekmachine en andere commerciële diensten door één en hetzelfde bedrijf. Bij dat laatste gaat het om eigen diensten die voorrang zouden krijgen of om de reclame-inkomsten bij zoekresultaten. Concurrenten klagen over benadeling ten opzichte van diensten die Google zelf aanbiedt of bevordert, van media tot reizen tot advertenties.

Hoe kansrijk dit specifieke initiatief is, valt zeer te bezien. Hoewel Google heeft ingeschikt op een vorig dossier, het ‘recht om vergeten te worden’, mag worden verwacht dat het nu meer weerstand biedt. En het is zo goed als ondenkbaar dat een vergaand scenario als een splitsing alleen in Europa zou kunnen worden uitgevoerd en niet tegelijkertijd in de VS.

Het probleem bij dit soort initiatieven is dat vooruitzien hoogst onzeker is in een branche en technologie die zich razendsnel ontwikkelen. De zaak tegen Microsoft, dat gedwongen werd zijn webbrowser Explorer los te koppelen van zijn besturingssysteem Windows, werd nog maar vijf jaar geleden beklonken maar lijkt nu al zeer gedateerd. Ja, Windows domineert de personal computer nog steeds. Maar telefoons en tablets domineren nu. Daar heersen nu Apple en (alweer) Google – de laatste via besturingssysteem Android.

De vraag hoe de internet-wereld verandert, kan dan ook beter worden vervangen door de vraag of zij nog in stáát is te veranderen. Er is in dit opzicht wel degelijk reden tot bezorgdheid over de marktmacht van niet alleen Google, maar ook andere grote internetgiganten als Facebook of Apple. Het gevaar dreigt dat deze bedrijven nu al zo groot geworden zijn dat de opkomst van nieuwe concurrenten steeds moeilijker is. Nieuwelingen kunnen worden weggedrukt – of opgekocht met hulp van de enorme financiële reserves of met eigen dure aandelen als betaalmiddel.

Ons kapitalisme gedijt bij gezonde concurrentie maar kan, ongehinderd, soms leiden tot marktmacht die diezelfde concurrentie juist onmogelijk maakt. Daarom is het mededingingsrecht in moderne samenlevingen als de EU en de VS zo essentieel. En moet er uiteindelijk de bereidheid zijn om in te grijpen als dat nodig is. Het is aan de internetgiganten zelf of ze het zo ver willen laten komen.