Bank gaat vrijuit als haar cliënt gemeente oplicht

Deze rubriek belicht elke dinsdag kwesties uit het bedrijfsleven waarover de rechter zich uitsprak. Vandaag: zorgplicht bank en leugen in reclame.

Een ambtenaar, tevens eigenaar van twee lingeriezaken, twee bakkerijen en een platenzaak, lichtte tussen 2003 en 2008 zijn gemeente stevig op. Hij was financial controller in Winterswijk. Hij verving in de administratie van de gemeente de rekeningnummers van twee gemeentecrediteuren door de banknummers van zijn eigen bedrijven. En hij verzon er nog een crediteur bij, die ook zijn banknummer kreeg. Daarna kon het spel beginnen.

De controller stelde enige tientallen interne betaalinstructies op, waarmee in totaal 3.024.079,50 euro van de gemeente naar zijn brood-, platen- en ondergoedimperium verdween. Toen de gemeente dit in de gaten kreeg, werd hij ontslagen en strafrechtelijk vervolgd.

De vraag die het Hof Arnhem/Leeuwarden nu moet beantwoorden is of de Rabobank al die betalingen gedurende vier jaar via de Bank Nederlandse Gemeenten niet had moeten voorkomen? Bestaat er een wettelijke zorgplicht voor de bank om diefstal van de overheid te voorkomen? En had de Rabobank als ontvangende bank niet aan naam/nummercontrole moeten doen? Winterswijk wil ongeveer 1,7 miljoen euro terug van de bank.

Het Hof constateert dat de Rabobank voldoende toezicht op de controller heeft gehouden. De man had voor zijn detailzaken een eenvoudig krediet van 25.000 euro. De bank sprak hem daar een aantal keren op aan, gezien de incidenteel tegenvallende omzetten. Dat de man ook ambtenaar was, is op zichzelf geen reden voor een bank om extra op te letten. Zeker omdat het soort winkel geen verband hield met zijn werk voor de gemeente. De controller werkte bij Onderwijs en Welzijn.

Ook stelt de rechter vast dat de betalingen geheel automatisch verliepen. Geen Rabomedewerker zag ze voorbij komen. Het ging ook niet om ongebruikelijke contante transacties – daar geldt wel een ‘opletplicht’ voor banken. Voor de bank was de controller evenmin een risicocliënt. Gewoon een doorsneeondernemer met wat zakelijke rekeningen en een klein krediet. Naam/nummercontrole hoeft een bank alleen uit te voeren bij handgeschreven opdrachten. Niet bij automatische betalingen.

De Rabobank hoeft Winterswijk niet te betalen.