500 asielzoekers, dat is Rijs te veel

Na Oranje dreigt ook het Friese dorpje Rijs veel meer vluchtelingen dan oorspronkelijke bewoners te krijgen. Toegezegde uitleg hierover kregen de bewoners gisteren niet.

Wethouder Durk Durksz zit achter de houten tafel. Voor hem zo’n 300 inwoners van Rijs en omringende dorpen in een zaal van hotel Gaasterland. Vanavond worden de inwoners ingelicht over de komst van 500 asielzoekers naar het Friese dorp dat nu 160 inwoners heeft. Het eerste spandoek wordt ontrold. „Verkoop toeristisch Rijs niet tegen elke prijs.” Dan zegt de gespreksleider: „Deze avond gaat niet door, want het COA (opvangorgaan asielzoekers, red. ) is er niet.” Rumoer in de zaal. Durksz (Fryske Nasjonale Partij) zal een korte verklaring afleggen. „Maar u kunt hem geen vragen stellen.” Gejoel en gefluit. Durksz kucht drie keer voordat voor hij het woord neemt. Hij vertelt hoe er die ochtend overleg is geweest tussen het COA en de gemeente De Friese Meren over de opvang. Het COA heeft „nieuwe inzichten” gekregen en zal zich „nader beraden.”

Durksz weigering om gisteren verdere informatie te geven leidde tot ongeloof en verbijstering in de zaal. De protestbordjes „Maak van gastvrij Rijs, geen verwoest paradijs” gaan omhoog. „Laf”, roept iemand. „Zo ga je niet met mensen om.” „Ga met ons in discussie!” Durksz zwijgt. Een man in de zaal priemt zijn wijsvinger naar de wethouder: „Nu niet meer liegen”, klinkt het dreigend. „Neem je verantwoordelijkheid!”

Begin oktober werd bekend dat het Centraal Orgaan Opvang asielzoekers met ondernemer Tom Genee een overeenkomst had gesloten voor de komst van 500 vluchtelingen naar Rijs. Ze worden ondergebracht in het complex Mooi Gaasterland, tot 2011 eigendom van jeugdzorg Friesland. De locatie – een monumentale villa, kantoorflat en woningen – is per direct beschikbaar. Maar 500 is veel te veel voor een klein dorp als Rijs, vindt het merendeel van de bewoners. Vorige week werden 500 protesthandtekeningen ingezameld en aangeboden aan burgemeester Aalberts. Ook de gemeente vindt 500 te veel. Vanavond hadden de Rijsters gehoopt duidelijkheid te krijgen over het aantal asielzoekers. Die krijgen ze niet.

Minke Hiemstra van de Werkgroep Rijs, die 50 vluchtelingen genoeg vindt, pakt de microfoon. „Het COA laat verstek gaan. Wij blijven met onzekerheden zitten. Ik heb het gevoel in een soapserie te zitten.”

Voorzitter Wink Blomsma van Plaatselijk Belang stapt naar voren. Hij is „verbijsterd”. „Wij hebben 0,0 inspraak gehad over de komst van vluchtelingen.” De gemeente verwijt hij „onbehoorlijk bestuur”. Luid applaus uit de zaal. “Een overheid moet besluiten zorgvuldig nemen en openheid betrachten. Maar wij horen niks van de gemeente. En vanavond horen wij ook niks.”

Hiemstra neemt het woord weer. „Wij vinden het een morele verplichting om asielzoekers op te vangen. Maar 500 staat in geen enkele verhouding tot het inwonertal van Rijs. Namens meer dan 80 procent van de bevolking vraag ik: laat het bij 50!”

Lang wordt er nagepraat. Johannes Feenstra uit Rijs staat met een flesje bier in zijn hand. „Ik ga er vanuit dat er 150 vluchtelingen komen.” En ja, dat vindt hij acceptabel. „Maar 500 is te veel.”

Annet Brinkhuis en haar man Janto Surachno uit Bussum zijn vanavond speciaal naar Rijs gereden om de informatieavond te kunnen zijn. Ze hebben een chalet in het dorp. „Een verklaring afleggen en niets zeggen, dat zijn Russische toestanden”, meent Sarachno. Brinkhuis: „De mensen zijn hier te lief.” Sarachno: „Als dit in Bussum was gebeurd, was hier met stenen gegooid.”

Bij de uitgang, aan een hoge ronde tafel, staan boze burgers bij burgemeester Aalberts. „U heeft gezegd dat als er geen draagvlak is, er geen azc komt”, zegt een boze Karin Tjalsma. „Ik hoop dat u zich daaraan houdt. U bent ònze burgemeester.” Aalberts hoort het zwijgend aan.

Ondernemer Matthijs de Korver uit Bakhuizen: „Een bizarre vertoning dit. Dat het COA hier niet is verschenen, getuigt van arrogantie. En dat de burgemeester niet naast zijn wethouder zit, maar achterin de zaal blijft, is respectloos. Ook naar de burgers toe. Hij is er niet als burgervader. Het hele college had hier vanavond moeten zitten.”

Minke Hiemstra: „In Zoetermeer komen 700 asielzoekers, in Breda 400. En dan krijgt Rijs met 160 inwoners er 500 vluchtelingen bij? Dat kan niet. We zijn niet ongastvrij. 50 vinden we prima.”