Waar is de liefde voor Uber ineens?

Ooit was de taxi-app uit San Francisco het lievelingetje van de media. Daar is niks meer van over. Wat is er aan de hand?

Foto getty Images

Hubert Andela van branchevereniging Koninklijk Nederlands Vervoer is het zat. Al die verhalen over taxi-app Uber in NRC terwijl initiatieven van de taxibranche nauwelijks media-aandacht krijgen.

Hij e-mailt de krant en komt langs.

Nog voor de eerste kop koffie op tafel staat haalt Andela een stapel krantenknipsels uit zijn tas. Een stukje waarin staat dat klanten van Uber 40 procent korting krijgen als zij een taxi delen met een vreemde. Een groot verhaal, waarin te lezen is dat Uber 100.000 klanten in Nederland heeft – informatie die Uber zelf heeft aangeleverd. „Waarom melden jullie dat?”, zegt Andela. „Hoe weet je zo zeker of het wel klopt?”

En, zijn belangrijkste vraag: „Waarom bellen jullie ons niet? Wij hadden al veel eerder taxi-apps dan Uber.”

Dat was begin september, de media en het publiek waren smoorverliefd op Uber. Toen nog wel – de laatste weken lijkt de liefde bekoeld. Wat is er aan de hand?

Uber is een app waarmee passagiers een taxi boeken buiten de reguliere centrale om. Geen wachtrijen bij de standplaats: één druk op de knop en er komt een taxi. Uber is actief in zo’n 150 steden, waaronder Amsterdam, Den Haag en Rotterdam. Het bedrijf is, met een waarde van 14 miljard euro, één van de succesvolste startups van dit moment.

De verspreiding van Uber gaat in een hoog tempo, vanwege een perfect uitgedokterde marketingstrategie die in elke stad wordt toegepast. Die komt hierop neer: snelle jongen met een laptop landt op het vliegveld, installeert en vertaalt de software en zoekt invloedrijke twitteraars die helpen om buzz en media-aandacht rond Uber te creëren. In Nederland waren dat BN’ers als internetondernemer Alexander Klöpping en presentatrice Nicolette van Dam – beiden hebben meer dan 100.000 volgers op Twitter.

Uber is imago. Bij het bedrijf weten ze dat een product niet zichzelf verkoopt. De sleutelfiguren bij Uber hebben veelal een verkoop - en marketingachtergrond. De baas van Uber Nederland, Niek van Leeuwen, werkte eerder als brand manager bij Heineken. Hoofd Azië, Sam Gellman, komt van zakenbank Goldman Sachs.

De taxibedrijven kregen er met de introductie van Uber flink van langs in de media: te duur, niet innovatief. Dat was het frame: Uber is de toekomst, de taxicentrales zijn overbodig. De taxibedrijven spraken onderling af in de media niets negatiefs over Uber te zeggen, vertelt Andela. „We wilden niet meegaan in dat plaatje.”

Terwijl Uber tot frustratie van de taxibedrijven structureel de wet overtrad. De app introduceerde in augustus een optie waarbij particulieren hun eigen auto als taxi kunnen gebruiken (UberPOP). De overheid kondigde aan UberPOP-chauffeurs te beboeten, omdat daarmee de wet personenvervoer werd overtreden. Een ‘ouderwetse’ en ‘achterhaalde’ wet, volgens Uber. Een frame dat door praktisch alle media werd overgenomen.

De laatste tijd is ineens alles anders. Uber springt de afgelopen maanden onzorgvuldig met zijn imago om – met negatieve publiciteit tot gevolg. Uber bleek een draaiboek te hebben om chauffeurs van concurrerende taxidienst Lyft te dwarsbomen. Er was een schandaal in Frankrijk, waar Uber mooie vrouwen als chauffeur aanbood met de tekst ‘wie zei dat vrouwen niet konden rijden?’.

En vorige week suggereerde Ubers vicepresident dat zijn bedrijf best een miljoen dollar kon inzetten om journalisten zwart te maken, die negatief berichten over het bedrijf. Topman Travis Kalanick moest door het stof met een excuus in dertien tweets.

Het bedrijf is, samen met verhuursite Airbnb, hét voorbeeld van de nieuwe online deeleconomie: met verhuur van particulier bezit (je auto, je huis) wat extra’s verdienen. Daar zit een ideëel doel achter, vertelde Van Leeuwen eerder tegen deze krant. „Heb je geen baan, maar toch een auto – dan kun je met Uber geld verdienen.” Van het imago van Uber als idealistische wereldverbeteraar is plots weinig meer over.

Momenteel verdient vooral Uber geld aan Uber. Het vermogen van Kalanick, die in een interview met GQ vertelde zijn bedrijf Boob-er te noemen vanwege de vele vrouwen die hij tegenwoordig versiert, wordt geschat op 2,4 miljard euro.