Tientallen miljoenen verdwenen in de ‘boekhoudkundige beerput’ van Rynart

Met valse facturen en fictieve omzetten wist transportbedrijf Rynart voor bijna 140 miljoen aan leningen los te krijgen. Het OM eist straffen tot vijf jaar cel.

Vestiging van Rynart Transport langs de snelweg tussen Boedapest en Wenen, foto uit 2006. Het bedrijf had in die periode 2.000 medewerkers in Hongarije. Foto Vincent Mentzel

Ik wist er niks van. De anderen hebben het gedaan.

Daar komt de verdediging van de verdachten in de megafraudezaak bij het Brabantse transportbedrijf Rynart op neer. Bestuursvoorzitter Franck R. hield zich niet bezig met de financiën. Financieel directeur Arno V. was niet op zijn taak berekend en werkte eigenlijk elders. Financieel manager Bart V. had twijfels maar voelde zich onder druk gezet.

Zo proberen de advocaten de betrokkenheid van hun cliënten te minimaliseren. Dát er tussen 2005 en het faillissement in september 2007 bij Rynart sprake was een „boekhoudkundige beerput”, aldus de officier van justitie, wordt door niemand betwist. Jarenlang onderzoek door FIOD en OM leverden voldoende bewijs, in een dossier van 7.000 pagina’s. Er verdween 138 miljoen euro van vier kredietverstrekkers in de beerput. De vraag voor de rechtbank is alleen: wie gaf de opdrachten en wie wist er van?

Het Openbaar Ministerie verdenkt het drietal van oplichting, valsheid in geschrifte en vervalsing van boekhouding. Tegen Franck R. eist het OM vijf jaar gevangenisstraf, tegen Arno V. vier jaar, tegen Bart V. één jaar. De behandeling van de vierde verdachte, controller Ronald R., zou vandaag plaatsvinden, maar is op verzoek van de verdediging verplaatst naar 16 december.

Nancy Sinatra

Het was een sprookje. Een toonbeeld van Hollandse ondernemersgeest. Familiebedrijf Rynart Transport uit Moerdijk, opgericht in 1928, veroverde Oost-Europa. Onder leiding van Franck begon vanaf 1993 de razendsnelle expansie in Hongarije. Eind jaren ’90 bouwde Rynart een enorm distributiecentrum vlakbij Boedapest. Met klanten als Unilever, Tesco, Nike en Danone werd het bedrijf de grootste logistieke dienstverlener in de regio. Er kwamen vestigingen in Roemenië en Turkije.

Het succes werd gevierd met een feest in Las Vegas-stijl in 2003: Nancy en Frank Sinatra junior zongen I did it my way voor 1.600 gasten. Kort daarna bezocht premier Balkenende de vestiging in Hongarije. Volgens de FIOD zette de Rynart Groep in 1996 7,25 miljoen gulden. Tien jaar later was dat 104 miljoen euro.

Het was te mooi om waar te zijn. Met valse facturen, die wel werden opgemaakt maar nooit verstuurd noch betaald, werd de omzet op papier vergroot. Op de balans stonden nepinvesteringen. Volgens het OM werd in 2005 de omzet met 20 miljoen euro verhoogd, in 2006 met 34 miljoen. Het was allemaal, aldus het OM, „opgepompte onzin”.

Aandoenlijk knip- en plakwerk ook, blijkt uit het omvangrijke requisitoir, waarin veel onderlinge e-mails en eerdere verklaringen van de verdachten worden geciteerd. Ze gebruikten een kleurenkopie van een bestaande factuur en plakten de tekst af. Of ze vroegen briefpapier aan de bedrijven die zogenaamd spullen voor het distributiecentrum leverden.

Investeringsmaatschappij

Voor de leiding van Rynart was er jarenlang maar één oplossing voor de liquiditeitsproblemen: nieuwe leningen. Huisbankier Rabobank deed niet moeilijk. In mei 2006 kwam de grote klapper: investeringsmaatschappij Bencis en de banken Rabo, Fortis en FMO staken 96,7 miljoen euro in de Rynart Groep, vanaf dat moment Bencis Rynart Investments BV. Bencis was voor 48,8 procent eigenaar.

Hoe kan een investeringsmaatschappij zich zo laten misleiden? Omdat we vertrouwden op een boekenonderzoek van Deloitte, zegt Bencis. Franck R. wist twijfels steeds weer weg te praten. Alle fraude was bedoeld om het bedrijf overeind te houden, meent het OM. Ook al stak Franck R. slechts de helft van de 40 miljoen euro die hij „wederrechtelijk verkreeg” in de onderneming.

R. praat niet met de pers, zegt hij vriendelijk tijdens een schorsing. Klopt het dat hij in Zuid-Afrika iets nieuws is begonnen? Onder andere daar, zegt hij. Maar geen transport.