Terug naar Koerdistan, om te trouwen

Veel Koerden woonden als kind in Nederland, Duitsland of Engeland. De afgelopen jaren keerden er opvallend veel terug naar Koerdistan. Vaak tegen hun zin, merkte correspondent Marloes de Koning bij haar ontmoetingen in Irak.

Een traditionele Koerdische bruiloft in het Sheraton hotel in Erbil 2009. Er keren steeds meer Koerden terug naar het semi-onafhankelijke Koerdistan. Foto Corbis

Roxanne komt op de stoel naast me hangen tijdens een bruiloftsfeest in Erbil en stelt vragen in Engels met een Londens accent. Ze is een jaar of zeven en weet niet precies hoe lang ze inmiddels in Iraaks Koerdistan woont.

Ze weet wel dat geld een grote rol speelde bij het besluit van haar ouders om terug te keren. „Londen is duur”, praat ze een volwassene na. „Mijn vader verdiende daar een klein salaris.” Hier is hij assistent in een laboratorium en gaat het hem beter. Roxanne weet niet of Erbil leuker is dan Londen. Wel dat ze de school hier maar niets vindt. Voor ze kan uitleggen waarom, neemt haar moeder haar mee.

Ik zit in het deel van de feestzaal voor vrouwen en kinderen. Langs de rand in het midden staat een podium waarop het bruidspaar zit. Voor hen wordt uren lang de govend gedanst, waarbij mannen en vrouwen hand in hand een ritmisch bewegende sliert vormen. Hun voeten doen het meeste werk. Een camera zweeft boven de dansers. De beelden zijn te zien op een groot scherm boven de deur.

Aan de andere kant van de dansvloer zijn de mannen. Tot nu toe heb ik in Irak vooral met hen gepraat. Mannen hebben de banen, rijden de auto’s, vechten als peshmerga tegen Islamitische Staat en besturen de regio. Ik ben door een man uitgenodigd dit huwelijk bij te wonen.

De meeste jongeren wilden niet terug

Opvallend veel aanwezigen spreken behalve Koerdisch een Europese taal. Ze hebben in Nederland, Engeland of Duitsland gewoond en zijn de afgelopen jaren teruggekeerd naar Irak. Dat was meestal het idee van hun man of vader, blijkt uit de gesprekken met vrouwen. Die wilden vaak niet weg.

Een vrouw van 24 vertelt hoe ze haar vader nog dagelijks verwijt dat hij haar op haar vijftiende dwong vanuit Nederland mee naar Koerdistan te gaan. „Ik wilde helemaal niet weg, maar ik was minderjarig, dus mij werd niets gevraagd.” Nederlands is haar eerste taal. „Ik mis Nederland zo.”

Behalve een paar kinderen en ik draagt iedereen traditionele Koerdische kleding. De vrouwen lopen op hoge hakken en in lange dunne jurken in felle kleuren. Samengebonden in de taille met een centuur van goud.

Hoe meer goud een getrouwde vrouw op zo’n avond draagt, hoe meer haar man blijkbaar van haar houdt, legt een studente van twintig me tijdens het eten uit. Bij ongetrouwde vrouwen laat de hoeveelheid goud zien hoe vermogend hun ouders zijn. Om me heen zie ik bovenlijven behangen met een soort maliënkolders van gouden blaadjes, dikke armbanden en kleine handtasjes van 21 karaats.

Maar het was tijd om te trouwen

De studente farmacie naast me woonde achttien jaar in Australië. Sinds een jaar is ze terug. Waarom? „Ik denk dat mijn vader het tijd vond dat mijn zussen en ik gingen trouwen.”

Een aardige kandidaat heeft zich al aangediend. De buurjongen, die in Nederland opgroeide. Ze verwacht dat hij binnenkort een aanzoek doet. Dat gaat dan via zijn en haar ouders. Zo worden de meeste huwelijken in Koerdistan geregeld.

Het paar dat vanavond trouwt is neef en nicht. „Ik denk dat ik ‘nee’ ga zeggen. Ik wil mijn studie afmaken en hij wil vast meteen kinderen”, zegt ze.

Het valt me op dat de bruid niet blij kijkt. ‘Verlegen’, zeggen de zussen van de bruidegom. Bloednerveus voor de huwelijksnacht, schiet door me heen als ik zie hoe haar hand trilt als ze voor een foto de schouder van haar man aan moet raken. Ze wordt niet geacht vanavond te stralen, doceert de Australische naast me. „Je moet aan haar kunnen zien dat ze treurt omdat ze haar ouderlijk huis verlaat.”

De moeder van de bruid is er niet. Ze mocht van haar man niet naar het feest.