Opvang is big business geworden

Vanavond vergadert de raad over vluchtelingenopvang in Oranje. Worden het er echt 1.400 zoals is afgesproken?

Syrische vluchtelingen zoeken bij het enige wifi-punt in ‘Speelstad Oranje’ contact met het thuisfront. In de vakantiehuisjes die ondernemer Van der Most er exploiteert wil het COA 1.400 mensen opvangen. Foto Hollandse Hoogte

Een oploopje in Oranje tijdens de donderdagavondschemering. Koukleumende vluchtelingenkinderen zitten op de stoep. Hun vaders staan, gehuld in dekens, de draaiende camera’s te woord. Ze vertegenwoordigen zeventig Syriërs en eisen een intakegesprek met de immigratie- en naturalisatiedienst (IND). „We zijn al 65 dagen in Nederland”, zegt hun woordvoerder, „en nog steeds hebben we geen gesprek gehad.”

Een buurvrouw wil haar hond uitlaten, maar wordt door beveiligers teruggestuurd. Een ander trekt haastig de gordijnen dicht. „Best bedreigend”, vindt ze, na de beelden die ze op het Journaal zag van een vechtpartij tussen asielzoekers in Overloon.

Oranje, niet meer dan een kruispunt aan het Drentse Oranjekanaal, houdt de adem in. De dorpsbewoners willen best oorlogsvluchtelingen opvangen, maar 1.400 nieuwe buren op 140 zielen „ontwrichten de gemeenschap”.

Vanavond vergadert de gemeenteraad van Midden-Drenthe over de opvang. Het aantal asielzoekers dat wordt gehuisvest in het vakantiepark is tijdelijk bevroren op 596, terwijl er afspraken liggen voor 1.400. Na een telefoontje van staatssecretaris Fred Teeven ging het college daar eind september mee akkoord, in strijd met het bestemmingsplan en buiten gemeenteraad en bewoners om.

De dorpelingen voelen zich overvallen. Ze vragen in een petitie om 250 vluchtelingen in plaats van 1.400. Raadsfracties, waaronder de lokale partijen en de VVD vallen hen bij: B en W hebben ons „onvolledig geïnformeerd”, zegt VVD-fractievoorzitter Marc Bosscha. Ook de Drentse Staten roeren zich. PvdA-gedeputeerde Rein Munniksma „zet alles op alles” om het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) te overtuigen in Oranje minder vluchtelingen op te vangen.

Duiken doen we niet, beklemtoont de gedeputeerde: kijk naar de honderden extra opvangplekken die het noorden vluchtelingen biedt. Maar 1.400 asielzoekers op een paar honderd dorpelingen is „te rigoureus”. Die maatregel, zegt Munniksma, „ondermijnt het draagvlak.”

Cruciaal is of de afspraken aangepast kunnen worden. Dat lukte de raad in Middelburg niet – daar komen 330 vluchtelingen naar een voormalig verzorgingshuis. Maar het lukte in de Brabantse gemeente Cranendonck wel. Anders dan haar collega’s had de burgemeester daar als voorwaarde gesteld dat raad en buurtbewoners akkoord moesten gaan met opvang in de Nassau-Dietzkazerne. Die maakten plek voor 1.500 vluchtelingen en niet voor 1.800 zoals COA en staatssecretaris wilden.

De belangen in Oranje zijn groot. Vakantieparkeigenaar Hennie van der Most krijgt drie jaar lang betaald voor de opvang van sowieso 1.200 vluchtelingen, vertelde het COA in Hijken op dinsdag 11 november. Hoeveel dat Van der Most oplevert, willen ondernemer noch COA kwijt. „Dat is bedrijfsgevoelige informatie.” Maar „faillissement is afgewend”, zei Van der Most.

Andere ondernemers die voor het COA asielzoekers huisvesten, vertellen dat de huurprijs varieert „van 5 tot 9 euro per nacht per persoon”. Dat betekent dat Van der Most ten minste 180.000 euro per maand zou incasseren, ruim twee miljoen op jaarbasis. En dan wordt het een kostbare zaak als niet eens de helft van dat aantal plekken bezet wordt.

Dit staat nog los van het ‘koppengeld’ dat een gemeente ontvangt voor de vluchtelingen – zo’n 200-230 euro per bewoner verwacht Midden-Drenthe. Het staat ook los van de banen die het asielzoekerscentrum oplevert, in de beveiliging, de schoonmaak, het onderwijs, in winkels in de buurt. Feit is dat de ruim twintig nieuwe opvangcentra die het COA dit jaar in gebruik nam honderden mensen aan werk helpen. En dat telt in regio’s waar banen niet voor het oprapen liggen.

Intussen zetten B en W van Midden-Drenthe in op de vraag hoe overlast kan worden voorkomen, niet op aantallen. Syrische gezinnen willen ze, antwoorden ze op raadsvragen, geen alleenstaande Eritrese mannen die eerder stennis schopten in Oranje en Overloon. Dat is ook „de focus” van het COA, vertelt de woordvoerder. „Wat zeggen aantallen helemaal? Het gaat erom overlast te voorkomen.”

Buurtbewoners van de commissie Leefbaarheid Oranje hebben daar weinig vertrouwen in. Ze willen bij de rechter bezwaar maken tegen de gemeentelijke gedoogbeschikking. Met steun van de PVV in de Drentse Staten. Fractievoorzitter Nico Uppelschoten: „We kijken of we de bewoners financieel kunnen steunen. Op Fred Teeven kunnen zij niet rekenen.”

De verkiezingsstrijd is losgebarsten. Asielzoekers worden een thema bij de Statenverkiezingen in maart.