Ook mindere Carlsen wordt wereldkampioen

Anand was in Sotsji beter op dreef dan vorig jaar in Chennai, maar niet goed genoeg om de jonge Noor van titelprolongatie af te houden

Viswanathan Anand en Magnus Carlsen tijdens de partij die de tweekamp voortijdig beëindigde. foto EPA

Met vliegend vaandel en slaande trom ging Viswanathan Anand gisteren ten onder in zijn WK-match in Sotsji tegen Magnus Carlsen. Hij verloor de elfde partij, waardoor de stand 6,5-4,5 voor de Noor werd en de twaalfde partij niet meer gespeeld hoeft te worden. Carlsen, die vorig jaar in de Indiase stad Chennai ook al van Anand had gewonnen, blijft wereldkampioen.

Anand stond gisteren één punt achter en hij had nog twee partijen om de achterstand in te halen. Aan het begin van de partij zal hij wel het strijdplan hebben gehad dat in zo’n geval gebruikelijk is: eerst met zwart een solide remise maken en dan in de laatste partij met wit nog een poging doen om gelijk te maken.

Zo begon Anand gisteren ook. Hij trok weer de Berlijnse Muur op, de meest solide verdediging die er tegenwoordig is. Maar het is natuurlijk geen aantrekkelijk vooruitzicht om alles af te laten hangen van een laatste partij, en toen Anand gisteren vermoedde dat er misschien meer in zat dan remise, verscherpte hij de strijd. Eerst bracht hij een mooi pionoffer dat Carlsen terecht niet aannam en daarna stond hij volgens de meeste commentatoren iets beter.

Toen kreeg Anand in de hitte van het gevecht en onder de druk van de stand in de match een roekeloos idee. In plaats van kalm op winst te spelen – waarna het overigens waarschijnlijk remise zou zijn geworden, want zo slecht stond Carlsen nu ook weer niet – offerde hij een kwaliteit.

Het was meteen duidelijk dat hij zichzelf de das omdeed. Carlsen moest daarna nauwkeurig spelen om te winnen, maar dat was hem toevertrouwd. Anand zei na de partij dat zijn kwaliteitsoffer een nerveuze beslissing was geweest, een ongerechtvaardigde gok. „Ik kon niet helder meer nadenken.”

Hij speelde deze match veel beter dan hij vorig jaar in Chennai deed, dat vond hij zelf. En Carlsen vond het ook. Niet alleen dat Anand toen aan het eind drie punten achter stond en nu twee, belangrijker was het dat de match deze keer tot het eind spannend bleef. Als Anand in de zesde partij niet een opgelegde winst over het hoofd had gezien en als hij in de laatste partij zijn zenuwen in bedwang had gehouden... Ja, dan was het anders gegaan, maar dat neemt niet weg dat Carlsen ook deze keer al met al liet zien dat hij de beste was.

Carlsen was overigens niet onverdeeld tevreden met zijn spel in de afgelopen weken. „Ik kan het nog verbeteren”, zei hij. En omdat hij 23 jaar is, lijkt dat heel goed mogelijk.

Anand is 44. Al in 1995 speelde hij voor het eerst een WK-match tegen Garri Kasparov en sindsdien heeft hij twee toernooien om het wereldkampioenschap gewonnen en drie keer een tweekamp. Tijdens zijn persconferentie vroeg iemand: „Gaat u zich nu terugtrekken uit het schaken?” Het klonk grof, maar misschien kwam de vraag voort uit eerbied voor iemand die na een geweldige carrière recht heeft op een welverdiende rust. Het antwoord van Anand was kort en duidelijk: „Nee.”

Magnus Carlsen-Viswanath Anand, elfde partij

1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 Pf6 4. 0-0 Pxe4 5. d4 Pd6 6. Lxc6 dxc6 7. dxe5 Pf5 8. Dxd8+ Kxd8 Anand had hier waarschijnlijk nog geen hogere ambitie dan remise te maken. 9. h3 Ld7 10. Pc3 h6 11. b3 Kc8 12. Lb2 c5 13. Tad1 b6 14. Tfe1 Le6 15. Pd5 g5 16. c4 Kb7 17. Kh2 a5 18. a4 Pe7 19. g4 Pg6 20. Kg3 Le7 21. Pd2 Thd8 22. Pe4 Lf8 23. Pef6 b5. Anand is goed uit de opening gekomen en brengt nu een ambitieus pionoffer. 24. Lc3 Carlsen neemt het terecht niet aan. Zowel 24. axb5 a4 als 24. cxb5 c6 25. bxc6 Kxc6 zou goed voor zwart zijn. 24...bxa4 25. bxa4 Kc6 26. Kf3 Na 26...Le7 met de bedoeling 27...Lxf6 zou zwart minstens gelijk staan, maar Anand heeft een ander idee. 26...Tdb8 27. Ke4 Tb4.

(Zie diagram)

Dit kwaliteitsoffer noemde Anand een nerveuze beslissing. 28. Lxb4 cxb4 29. Ph5 Kb7 30. f4. De rest speelt Carlsen nauwkeurig. 30...gxf4 31. Phxf4 Pxf4 32. Pxf4 Lxc4 33. Td7 Ta6 34. Pd5 Tc6 35. Txf7 Lc5 36. Txc7+.De meest directe methode. 36...Txc7 37. Pxc7 Kc6 38. Pb5 Lxb5 39. axb5+ Kxb5 40. e6 b3 41. Kd3 Le7 42. h4 a4.Het ziet er nog even aardig uit voor zwart, maar hij is verloren. 43. g5 hxg5 44. hxg5 a3 45. Kc3. Zwart gaf op.