Nooit meer slapen, het is een serieuze en miskende ramp

Slapeloosheid is een ramp, waar volgens de Universiteit van Amsterdam 10 tot 15 procent van Nederlanders chronisch last van heeft. Niet alleen de omvang en het ontredderend effect van de slaapproblemen is choquerend, bleek uit de zaterdagbijlage LUX van deze krant. Minstens zo aangrijpend is hoe ineffectief de aanpak is.

Slaappatiënten grossieren in oplossingen die grenzen aan bijgeloof: een geurspray voor het hoofdkussen; het eten van bananen; een app met slaapklanken. Alcohol. Opstaan. Nee, juist rustig blijven liggen. Zelfs de ouderwetse beker warme melk staat nog op het programma.

Daarnaast wordt er in wanhoop gerommeld met zelfmedicatie. De markt voor vrij verkrijgbare slaapmiddelen groeit snel, de laatste twee jaar alleen al met telkens ongeveer 15 procent. Bovendien lijkt de chronisch slapeloze verslaafd te raken aan het idee: hier is iets aan te doen. Is het deze slaappil niet, dan werkt de volgende vast wel. En zo verder, jarenlang.

Maar eigenlijk hebben alle slaapmiddelen, de door arts voorgeschreven medicijnen net zo goed als de vrij verkrijgbare, zo hun problemen. Het merendeel is verslavend. En alle helpen ze maar gedurende een beperkte tijd. Of hun werking is schijn. Of ze maken vooral duf en houden daar the day after the night before niet mee op. Of ze verhullen het probleem doordat ze alleen het inslapen makkelijker maken. Of ze helpen wel, maar zijn slechts goed voor een slaapwinst van een kwartier.

Een onthutsende ontwikkeling is dat jonge mensen en kinderen slaapmiddelen slikken. Maar slapeloosheid van kinderen is zo gewoon dat er kinderliedjes over bestaan. Jongeren zijn grootverbruikers van tablet en smartphone, terwijl de hersenen het licht van de schermpjes als daglicht lijken te interpreteren – met een neiging tot wakker blijven als gevolg. In plaats van daar rekening mee te houden, geven sommige ouders hun kinderen zonder doktersadvies het vrij verhandelde slaapmiddel melatonine. De slaapwinst is minimaal, maar het ontregelt intussen de biologische klok. Soms definitief.

Slapeloosheid ontwikkelt zich tot een volksziekte waar met symptoombestrijding op wordt gereageerd. Dat is onaanvaardbaar. Het probleem van die doorwaakte nachten moet serieus worden genomen. Een plan van aanpak van het ministerie van Volksgezondheid is op zijn plaats. Slaapmiddelen die het lichaam ontregelen horen niet vrij verkrijgbaar te zijn. En de medische stand moet de patiënten niet bedriegen met het voorschrijven van niet werkzame middelen maar zich werkelijk inzetten voor oplossingen.