Lang voor de vogels en dino’s liepen er dieren met veren rond

De voorouder van reptielen en zoogdieren had al veer-DNA. Misschien hebben haar en veer dezelfde oorsprong.

Wat was er eerder: de de vogel of de veer? De veer, schreven Amerikaanse onderzoekers vorige week in Molecular Biology and Evolution. Ze ontdekten dat het DNA dat bij moderne vogels nodig is om veren te maken, ook al aanwezig was in de voorouder van reptiel en zoogdier. Die voorouder leefde 310 miljoen jaar geleden. Vogels evolueerden 150 miljoen jaar geleden uit dino-voorouders.

De genetici vergeleken 193 genen van vogels, krokodillen, hagedissen, zoogdieren, een kikker en een paar vissen. Van deze genen was al bekend is dat ze een rol spelen bij de ontwikkeling van veren in vogels. De genetici keken ook naar stukjes regel-DNA die deze genen aan- of uitschakelen.

Ze zagen dat de meeste van deze regelstukjes ontstonden lang voordat er vogels waren, in de voorouder van reptielen én zoogdieren. Dat kan volgens de onderzoekers twee dingen betekenen: óf zoogdieren en dino’s putten onafhankelijk uit dezelfde genenpoel om respectievelijk haren en veren te maken, óf hun voorouder liep al met protohaartjes of -veertjes rond.

Vogelveren zijn gemaakt van keratine, net als de haren en nagels van zoogdieren. Vogels hebben weliswaar veel meer van keratine-genen, maar de meeste zijn niet wezenlijk anders dan de zoogdiergenen. De genetici zagen dat maar drie van de 126 keratine-genen in vogels in de evolutie sterk zijn veranderd.

Of veren en haren nu dezelfde oorsprong hebben of niet, er kan in ieder geval een streep door de hypothese dat veren evolueerden toen dinosauriërs begonnen te vliegen en vogels werden. De eerste dinoveertjes waren sowieso geen volwaardige slagpennen, maar pluizige en borstelige plukjes dons die dieren warm hielden. Paleontologen vinden steeds meer dino’s met zulke oerveertjes. Aanvankelijk vooral dino’s die aan vogels verwant zijn, maar deze zomer werd voor het eerst een viervoetige, plantenetende dino met pluis beschreven.