De SP houdt zich niet aan de eigen afspraken

Wordt de SP te veel een PvdA? Sommige SP’ers vrezen van wel.

Maar daarover praten op een ledencongres heeft geen haast.

Afgelopen weekend probeerde een groepje van twaalf SP-afdelingen het partijbestuur ertoe aan te zetten om snel, liefst in het voorjaar van 2015, een congres te houden. Niet eerder gebeurde het bij de SP dat afdelingen over zoiets vooraf een verbond smeedden.

Het mislukte.

Het groepje van twaalf – van de 159-afdelingen – wil niettemin graag met de hele SP van gedachten wisselen over hoe hun partij ervoor staat, en hoe het beter kan. Naar hun mening profiteert de SP niet genoeg van de ellende bij de Partij van de Arbeid. De resultaten zijn bij verkiezingen niet slecht, maar niet goed genoeg. Hoog tijd dus voor een congres, volgens hen. Inclusief verkiezingen voor het partijbestuur.

De kritiek kwam afgelopen zaterdag naar buiten op de partijraad, die alle afdelingsvoorzitters en het bestuur verenigt. Ze was ten dele als ‘procedureel’ verpakt. Het partijbestuur, luidde het, is in juni 2012 gekozen en zit er nu dus bijna tweeënhalf jaar. Maar in de statuten van de SP staat dat bestuursleden voor „in beginsel maximaal twee jaar” benoemd worden. En nu had het bestuur onlangs besloten pas eind volgend jaar een congres te houden. Tegen die tijd zou het er haast drieënhalf jaar zitten. „De SP houdt zichzelf dus niet aan de eigen afspraken”, zei Mirjam Janson, voorzitter van de afdeling Harderwijk. „En dat is kwalijk.”

Janson ging nog een stap verder. „Dit toont ook de noodzaak dat er snel een nieuw bestuur gekozen moet worden. Een slagvaardig en fris bestuur.” Natuurlijk zei ze erbij dat dit bestuur zeer veel heeft betekend en gedaan voor de partij. „Maar ik weet zeker dat ze vernieuwing alleen maar kunnen toejuichen.”

‘Het bestuur’, dat zijn elf SP’ers die door het congres zijn aangewezen, plus twintig regionale vertegenwoordigers en de voorzitters van de fracties in Eerste en Tweede Kamer en in Brussel. Maar bovenal is het bestuur oud-partijleider Jan Marijnissen, SP-voorzitter sinds 1988. En daarnaast is het Hans van Heijningen, partijsecretaris sinds 2005. De SP kent geen limiet op het aantal termijnen dat iemand herkozen kan worden.

Kevin Levie, van de afdeling Rotterdam, juicht het toe als er bij de komende bestuursverkiezing iets te kiezen valt. „Het zou goed zijn als we open konden discussiëren over wie onze partijvoorzitter moet zijn. Maar volgens mij zijn mensen huiverig zich te kandideren.” Jan Marijnissen werd nog nooit uitgedaagd als voorzitter.

De onvrede van de afdelingen richtte zich zaterdag niet op partijleider Emile Roemer. Patrick Zoomermeijer, van SP Zaanstreek, is dat achteraf nog tegen hem gaan zeggen, vertelt hij. „Het gaat niet om jou, zei ik, maar deze discussie moeten we nu gewoon voeren. Die urgentie is er.”

Want waar binnen de PvdA nu de gedachte heerst dat de partij meer de straat op moet – zoals de SP dat dus doet – zijn SP’ers als de dood om te veel de kant van de PvdA op te gaan. „Wij wíllen geen tweede PvdA worden”, zegt Patrick Zoomermeijer. „We moeten weer feller en linkser zijn. Niet bij voorbaat punten opgeven omdat we zo graag willen meeregeren.”

Elke politieke partij kent dit soort discussies: hoeveel van je principes kan of wil je opgeven om mee te besturen? Maar de SP hoefde die vraag nog nooit te beantwoorden voor de landelijke politiek.

En het ledencongres? Partijsecretaris Hans van Heijningen leidde de discussie zaterdag, en zei na één rondje afdelingsvoorzitters gehoord te hebben – normaal ‘doen’ ze twee termijnen – dat het bestuur in januari met een voorstel komt. Daarmee gingen de afdelingen akkoord. Maar het bestuur was duidelijk tegen het plan om dat congres nog vóór de zomer van 2015 te organiseren.

Zoiets voorbereiden kost tijd, zei Van Heijningen. En ook „politiek-strategische redenen” speelden volgens hem mee. Een congres is nu eenmaal leuker als er iets te vieren valt of als er Tweede Kamerverkiezingen aankomen, dan wanneer een partij in een het-is-het-net-niet-fase zit.