Cirkel van politiegeweld en terreur

De executie zaterdag van 28 christenen door moslimextremisten zet de toch al slechte geloofsrelaties op scherp.

De lichamen van christenen die zaterdag in Noord-Kenia werden vermoord doormoslimactivisten van al-Shabaab. Foto AP

In Kenia zijn de verhoudingen tussen moslims en christenen op scherp komen te staan na een aanval afgelopen zaterdag op een bus bij Mandera, aan de grens met Somalië en Ethiopië. Strijders van de radicale islamitische organisatie Al-Shabaab schoten daarbij 28 christelijke inzittenden dood.

Abdikadir Mohammed, medewerker van president Uhuru Kenyatta, zei gisteren dat de aanslag een poging is een religieuze oorlog te ontketenen in Kenia. Vicepresident William Ruto zei later dat het leger de achtervolging had ingezet en meer dan honderd strijders van Al-Shabaab hebben gedood. Hun kamp, op Somalisch grondgebied, zou zijn vernield.

De strijders van Al-Shabaab kaapten de bus, kennelijk met de bedoeling ermee naar Somalië te rijden. Nadat de bus was blijven steken in de modder, vroegen ze de passagier naar passages in de koran. De christenen, 19 mannen en 9 vrouwen, werden door het hoofd schoten. Onder hen waren veel leraren die voor de zojuist begonnen zomervakantie naar huis keerden.

Met de aanval reageerde Al-Shabaab op het optreden van Kenia tegen radicale predikers in de oostelijke kuststreek. Al in september begon Kenia met operaties tegen moskeeën en madrassa’s waar radicale predikers het woord van Al-Shabaab verspreiden. In de havenstad Mombasa werden vorige week vier moskeeën gesloten. De politie trof er granaten, een geweer en extremistische literatuur aan. Bij een vuurgevecht tijdens de politieactie kwam een man in de moskee om. Bij wraakacties door geagiteerde moslimjongeren tegen voorbijgangers werden later drie mensen gelyncht.

Moslimleiders waarschuwden dat de sluiting geweld zal uitlokken. „De regering maakt niet misdadigers maar moskeeën tot doelwit”, betoogde Abdul Ghafur, hoofd van de Hoge Raad van Moslims. „Dergelijke acties wekken onder moslims sympathie op voor misdadigers”. Khalid Khalifa van de groep Moslims voor Mensenrechten in Mombasa zegt dat moslims collectief in de beklaagdenbank worden gezet en dat sluiting van de moskeeën woede opwekt. „Jij en ik kunnen over meningsverschillen debatteren, maar geagiteerde jongeren reageren anders.”

Door de gespannen situatie in Mombasa sluiten winkeliers hun winkels voortijdig. In sommige buurten durven bewoners ’s avonds niet meer de straat op. Toeristen blijven massaal weg. Duizenden mensen werkzaam in de toeristenindustrie zijn ontslagen.

Een kwart van de Kenianen, voornamelijk in het noordoosten en langs de kust, hangt de islam aan. Steeds meer christenen uit het binnenland zoeken echter werk in Mombasa. Landroof langs de kust door rijke Kenianen had sinds de onafhankelijkheid al veel kwaad bloed gezet onder de kustbewoners. Maar pas na de aanslag door Al-Qaeda in 1998 op de Amerikaanse ambassade in Nairobi zijn de breuklijnen tussen moslims en christenen groter geworden.

De aanslag op de ambassade werd vrijwel exclusief uitgevoerd door buitenlanders. Maar bij volgende terreuraanslagen zou dat veranderen. De overheid begon met Amerikaanse veiligheidsagenten acties onder de moslimgemeenschap langs de kust. De afgelopen twee jaar is een tiental radicale imams vermoord, volgens mensenrechtenorganisaties door Keniaanse veiligheidsagenten. Uit weerzin meldden steeds meer jongeren zich bij radicale groepen aan. Ze gingen in Somalië bij Al-Shabaab trainen. Al-Shabaab richtte ook een speciale Keniaanse afdeling op. In de afgelopen drie jaar vonden er meer dan honderd aanslagen in Kenia plaats, waaronder die op het luxe winkelcentrum Westgate in Nairobi met 67 doden.

Na recente nederlagen van Al-Shabaab tegen een vredesmacht van de VN in Somalië keerden tientallen strijders terug naar Kenia.

De afstand tussen de politici en hun kiezers neemt intussen verder toe toe. Politici en traditionele leiders weten vaak waar deze teruggekeerde strijders zich ophouden, maar ze doen niets aan hun rehabilitatie”, zei deze week in Mombasa pater Gabriel Dolan van de mensenrechtengroep Haki. „Kenianen schreeuwen om leiders en zijn doodziek van politici.”