Slaappil vanavond? Je bent de enige niet

Het gesprek komt er vaak op, tijdens feestjes, borrels, en familiebijeenkomsten. Slapeloosheid. Iemand gaat vroeg naar huis, omdat hij of zij vannacht “weer niet heeft geslapen”. Slaat een drankje af “want bij meer dan drie doe ik geen oog meer dicht”, of neemt er nog maar een “want ik weet nu al dat ik toch niet slaap”. Drie ontwikkelingen op de slaappillenmarkt, en één belangrijke reden om niet te veel slaappillen te nemen.

Veel mensen aan de ‘pammetjes’

Er zijn natuurlijk de middelen die voorgeschreven worden door de huisarts, de zogenaamde ‘pammetjes’ (benzodiazepinen), die bekendstaan om hun verslavende werking. De populairste zijn temazepam en zolpidem. Maar wie een slaappil zoekt, heeft geen recept nodig. In het buitenland zijn tal van pillen vrij te koop, zoals Sominex en Tylenol PM uit de Verenigde Staten en Donormyl uit Frankrijk.

Gebruik van zolpidem (officeel verstrekt, exclusief ziekenhuizen en verpleeghuizen)

Gebruik temazepam (officeel verstrekt, exclusief ziekenhuizen en verpleeghuizen)

Groeimarkt: vrij verkrijgbare slaappillen

Bijna iedereen met slaapproblemen heeft tegenwoordig een pakje melatonine in huis. Tot eind jaren negentig moest je ook voor het ‘slaaphormoon’ naar de huisarts of het buitenland. Tegenwoordig zijn ook de schappen van Kruidvat en Etos er goed mee gevuld, met tamelijk hoge doses, tot en met 3 milligram. In de apotheek en op internet zijn pillen met doses van 5 milligram zonder problemen te krijgen.

De markt voor vrij verkrijgbare slaapmiddelen is de afgelopen twee jaar steeds met zo’n 15 procent gegroeid, zegt Renée van Leeuwen van Vemedia, de Nederlandse slaapmarktleider in de drogist. Zowel de merken Sleepzz, Melatomatine (melatonine) en Valdispert (valeriaan) zijn van Vemedia.

Lekker makkelijk: pillen online bestellen

Door het gemak waarmee over slaappillen wordt gepraat, en vooral waarmee ze worden geslikt, lijken ze bijna een lifestyleproduct geworden, in plaats van een medicijn. “We willen tegenwoordig dat alles in het leven beheersbaar is”, zegt Roos Vonk, hoogleraar sociale psychologie aan de Radboud Universiteit.

Alles is op internet makkelijk te vinden. Op internetfora voor slapelozen vindt de 43-jarige zzp’er adressen waar ze zolpidem en de kalmeringsmiddelen xanax en valium koopt. De pillen maken dat ze soms weken achtereen in een soort mist rondloopt. “Ik weet zeker dat mijn IQ een paar punten gedaald is door die pillen. Maar alles is beter dan niet slapen.”

Maar: je hebt er weinig aan

Het slechte nieuws voor de slikkers: pillen doen bijna niks. De werking van melatonine tegen slapeloosheid is bij mensen jonger dan 55 jaar niet bewezen, Donormyl veroorzaakt eigenlijk alleen dufheid. Zelfs benzodiazepinen doen niet wat ze beloven, zegt Hans Hamburger, neuroloog en somnoloog en hoofd van het Amsterdam Slaap Centrum, een kliniek voor mensen met slaapstoornissen:

“Je slaapt er maar dertien tot vijftien minuten langer door.”

Ze helpen weliswaar om sneller in te slapen, maar vervolgens, zegt hij, lig je net zo vaak wakker als zonder pillen:

“Je herinnert je er alleen niets meer van, omdat de middelen je geheugen uitschakelen.”

Meer weten? Lees het hele artikel Snoepje van de Nacht uit de Lux-bijlage van NRC Handelsblad.