Voor deze kippen is vogelgriep net Russische roulette

Met twee nieuwe vogelgriepgevallen op één dag is de schok in de pluimveehouderij compleet. „Het is Russische roulette”, zegt Albert Jan Maat, voorzitter van landbouworganisatie LTO. Gert-Jan Oplaat, voorzitter van de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders, vreest een „faillissementsregen” als de vogelgriep zich verder verspreidt naar de Veluwe, waar de meeste pluimveehouderijen zijn.

De pluimveehouders zelf – professionals en hobbyisten – proberen nu ieder risico op besmetting te vermijden. Intussen zoeken virologen naar een antwoord op de vraag hoe het H5N8-virus hier is terechtgekomen. En tegelijk klinkt al weer de bekende kritiek: de pluimveehouderij zou door industriële massaproductie het onheil over zichzelf afroepen. Net als tien jaar geleden.

Eerst even het verleden. Dat is het horrorscenario van 2003, toen door de vogelgriep honderdduizenden kippen werden geruimd. Het duurde zeker tot 2010 voordat het kippenaantal in Nederland weer op het niveau van 2003 zat.

Dus je zou denken: er is een les geleerd. Hoe kon het dan toch weer misgaan?

Trekvogels hadden geen virus

Het meest waarschijnlijk, zou je denken, is dat het virus hier via trekvogels belandde. Alleen: virologen hebben wel andere griepvirussen, maar niet het besmettelijke H5N8-virus aangetroffen bij wilde vogels – ook niet in de honderden monsters die de afgelopen dagen zijn verzameld rond Hekendorp, waar het eerste geval van vogelgriep werd gevonden.

Het kan ook anders. Het virus kan zich, eenmaal hier, hebben verspreid via handel in pluimvee. De hoge concentraties kippen in megastallen zou de verspreiding van de vogelgriep dan versnellen. Maar nee, zegt LTO-voorzitter Albert Jan Maat: sluiting van megastallen is geen oplossing. „Niet alleen kun je met pluimveehouderij in kleinere eenheden geen brood verdienen, het leidt ook tot minder professionele en minder diervriendelijke stallen.”

Henk van der Jeugd, hoofd Vogeltrekstation van het Nederlands Instituut voor Ecologie, denkt dat het probleem de vrije uitloop is. „Als je doordenkt over een oplossing, is vrije uitloop van kippen bijna niet overeind te houden”, zegt hij. De oplossing volgens hem: „Diervriendelijker stallen. En dat kost ruimte en geld.’’

Kan het ook aan een gebrekkige weerbaarheid van de kippen liggen? Nee, zegt opnieuw LTO-voorzitter Maat. Volgens hem heeft de pluimveesector zich de laatste jaren „enorm” ontwikkeld. Kippen zijn door grote investeringen gezonder en weerbaarder geworden, zegt hij.

Is er een oplossing?

Voorlopig dezelfde als in 2003: om de griep onder controle te krijgen is er nu een landelijk vervoersverbod van kracht voor pluimvee, eieren, pluimveemest en strooisel van pluimveebedrijven.