Ruziën over het mooiste schelpje

illustratie irene goede

Deze mannetjesvis is een stevige jongen. Hij is ruim tien keer zo zwaar als de vrouwtjes van zijn soort. Dat is niet voor niets. De mannetjes moeten heel sterk zijn om schelpen te kunnen verslepen. Want daar leggen de vrouwtjes hun eitjes in. Tenminste, bij deze soort, die leeft in het Tanganyika-meer in Oost-Afrika.

De mannetjes halen de schelpen overal vandaan. Ze pakken ze – hup! – met hun bek bij de bovenrand. Dan zwemmen ze er snel mee terug naar hun eigen stukje meerbodem. Best een zwaar karweitje. Het mannetje verzamelt zo veel mogelijk schelpen in zijn gebiedje. Hoe meer schelpen, hoe meer vrouwtjes hij lokt, en hoe meer kinderen hij krijgt. Sommige mannetjes hebben wel honderd schelpen met in totaal dertig vrouwtjes.

In elke schelp spuit het mannetje zijn zaadjes. Het vrouwtje kiest een schelp, kruipt erin en legt haar eitjes tussen het zaad. Ze blijft erbij totdat ze uitkomen. In de tussentijd eet ze helemaal niks.

Het mannetje heeft ook geen tijd om te eten. Want hij moet andere mannetjes wegjagen. Grote mannetjes, die zijn schelpen willen stelen. Maar ook heel kleine mannetjes. Die zijn zelfs kleiner dan de vrouwtjes. En dat zijn slimme donderstenen. Want als het grote mannetje even niet kijkt, kruipt zo’n mini-mannetje snel bij een vrouwtje in de schelp. Daar spuit hij zijn zaad bij haar eitjes. Zo wordt híj stiekem de vader van sommige van de vissenkinderen. Zonder zelf schelpen te hoeven verzamelen.

Maar mannetjes en vrouwtjes vinden niet dezelfde schelpen het fijnst. Dat ontdekten Zwitserse biologen. De vrouwtjes willen graag een zo groot mogelijke schelp. Want daar passen meer eitjes in. Maar de mannetjes kiezen liever iets kleinere schelpen. Daar kunnen de stiekeme mini-mannetjes minder goed bij in kruipen. Het is dus een kwestie van geven en nemen. De uitkomst ligt in het midden.

De mannetjes verzamelen trouwens ook veel schelpen waar helemaal geen vrouwtjes in passen. En zelfs losse scherven van schelpen. Waarom? De onderzoekers denken dat ze hun gebiedje versieren met die nutteloze schelpen. Net als prieelvogels. Hoe mooier het gebiedje, hoe groter de kans dat een vrouwtje wil blijven. Maar dat willen ze nog verder onderzoeken.