Route naar Qatar 2022 loopt via Eupen

Qatar wil op het eigen WK wel een fatsoenlijk elftal hebben. De hoop is gevestigd op een omvangrijk en omstreden talentprogramma. „Die Qatari weten wel wat er te koop is.”

Samuel Asamoah (20), aanvoerder van het Belgische KAS Eupen, werd zes jaar geleden gescout in Ghana. Hoe dat ging? „We waren met tienduizend jongens en ik kwam steeds een ronde verder tot ik naar de Academy mocht.” Als één van de handvol jongens doorstond hij schifting na schifting. Eerst naar Senegal, toen stages in Qatar en nu voetbalt hij in Duitstalig België, waar hij de afronding van zijn voetbalopleiding geniet in de Tweede Klasse, het één na hoogste niveau in België. Zijn grote voorbeeld is de Kroaat Luka Modric van Real Madrid, „qua speelstijl” dan. Maar hij droomt zelf van een transfer zoals zijn vriend Diawandou Diagne deze zomer maakte. Die was vorig seizoen aanvoerder van Eupen. „Nu speelt hij in het tweede van Barcelona.”

Prachtig voor zo’n jongen. En dat allemaal dankzij de Aspire Academy, het opleidingsinstituut van dwergstaat Qatar met tentakels tot in Duitstalig België. KAS Eupen is de trots van de Duitssprekende minderheid in België en promoveerde in 2010 naar de Eerste Klasse. Maar nadat de club direct weer was gedegradeerd raakte KAS Eupen in zware financiële problemen. Grote opluchting dus toen de Qatari in 2012 kwamen, alle schulden afkochten en de club een toekomst gaven. „Simpel: zonder Qatar had KAS Eupen niet meer bestaan”, zegt directeur Christoph Henkel.

De Aspire Academy had uiteraard ook een belang bij de overname. Het talentenprogramma van Qatar zocht een voet tussen de deur in het Europese profvoetbal. En zo is Eupen de top geworden van de opleidingspyramide van Qatar, het oliestaatje dat zich zo nadrukkelijk in de voetbalwereld manifesteert met de organisatie van het WK 2022 als heilige graal. Daar en dan moet wel een fatsoenlijk team op de been gebracht worden, is de gedachte achter Aspire. Nu zijn het Afrikanen in Eupen, straks moeten Qatarese spelers er hun eerste stappen in het profvoetbal zetten.

Vier Aspire-spelers in de basis

Zaterdagavond, vorig weekend. Feest in het Eupense Kehrwegstadion als de thuisploeg, met vier Afrikanen van Aspire in de basis, in de slotminuut de 2-1 maakt in de topper tegen Lommel United. KAS Eupen strijdt opnieuw mee om promotie naar de Eerste Klasse, met drie punten achterstand op koploper Sint-Truidense VV. Met ruim 4.600 toeschouwers zit het stadion voller dan anders, maar dat komt, zo bekent perschef Michael Reul, vooral door de gratis kaarten die uitgedeeld zijn ter gelegenheid van de Tag der Deutschsprachigen Gemeinschaft op deze 15 november. Halverwege de tweede helft komt een halfnaakte streaker het veld op. „Dat hebben we nog nooit meegemaakt”, zegt Reul.

Belangrijker is de primeur die er nog aan zit te komen: het debuut van een Qatarese voetballer van Aspire. Op de vip-tribune zitten ze: zes jongens met mutsen en petjes, spelend met hun telefoons. Het zijn de beste talenten uit Qatar, daar geboren en getogen. Vier van hen zijn met hun land vorige maand Aziatisch kampioen Onder-19 geworden, het bewijs dat er voetbaltechnisch serieuze stappen worden gemaakt. Het moet gek lopen wil er niet snel een Qatarees doorbreken bij Eupen.

De opleiding in Qatar kan tippen aan die van de Europese topclubs, zeggen mensen die er geweest zijn, met faciliteiten van het hoogste niveau. De Aspire Dome bijvoorbeeld is het grootste indoorsportcomplex ter wereld. Allemaal in tien jaar uit de woestijn gestampt. Ajax gaat in januari op trainingskamp op het Aspire-terrein in Doha. Jeugdteams spelen er al toernooien.

Qatar heeft geen voetbaltraditie, wel geld en dus werd kennis ingekocht. René Meulensteen, later veldtrainer van Manchester United, ging vorige eeuw. En KNVB-trainer Ruud Dokter ging tien jaar geleden als één van de eerste Aspire-trainers, met in zijn kielzog meer Nederlanders. „Die Qatari weten wat ze doen en weten wat er te koop is in de wereld”, zegt één van hen. Hij wil niet met naam in de krant wegens de recente publiciteit rond Qatar en het binnenhalen van het WK.

Blijft de vraag: waarom de Afrikanen? Toen Qatar in 2007 onder de noemer Aspire Football Dreams de blik op Afrika richtte, met wat Aspire zelf „het grootste voetbalscoutingsproject in de geschiedenis” noemde, kwamen ook de eerste gefronste wenkbrauwen. Het was een mega-operatie waarbij zesduizend scouts en trainers een half miljoen jongens in zeven Afrikaanse landen bekeken. Critici, onder wie vijf europarlementariërs, vreesden voor uitbuiting. Naar schatting ruim 3 miljoen jongens zijn inmiddels door Aspire getest. De besten gaan naar Senegal, waar Aspire enkele tientallen talenten opleidt.

Dat het emiraat met 300.000 staatsburgers op zoek zou zijn naar Afrikaanse spelers die op termijn in het bordeauxrode nationale shirt kunnen spelen, is een logische gedachte met het WK 2022 in Qatar in het achterhoofd. Henkel lacht. Alleen al de naturalisatie zou volgens hem een lastig verhaal worden, aangezien de jongens amper in Qatar zijn geweest. „Waarom wonen hun beste jongens dan hier bij ons in België?” Bovendien, zegt de Duitser, „al zou een van hen ooit voor Qatar uitkomen: het Duits elftal is toch ook multicultureel?”

Niets geheimzinnigs

Er is niets geheimzinnigs aan Aspire, zeggen (oud-)werknemers, en toch blijken trainers argwanend bij benadering door deze krant. „Het doel van de Academy is duidelijk: om in 2022 een WK-waardig elftal te hebben”, zegt een medewerker van Aspire. Na een eerste gesprek, waarin ook de relatie van Aspire en het binnenhalen van het WK door Qatar ter sprake komt, besluit hij toch niet mee te werken aan dit artikel. In een email: „Het is duidelijk dat jij al een beeld en mening hebt gevormd zonder in Doha geweest te zijn.”

Dat Aspire een rol heeft gespeeld bij de toewijzing van het WK in 2022 is altijd ontkend door het ‘bidteam’ van Qatar. Toch werd het verband vorige week donderdag bevestigd in de samenvatting van het onderzoek van FIFA’s ethische commissie naar de toewijzing van het WK aan Rusland (2018) en Qatar (2022). Er is volgens het document „geen twijfel” dat Aspire „in significante mate betrokken is geraakt bij Qatar 2022”. Maar hoe? Het FIFA-rapport wordt niet concreter dan bovenstaande.

Qatar was met Aspire niet het enige land in de strijd om WK-organisatie dat met dergelijke ontwikkelingsprojecten ogenschijnlijk in het gevlij wilde komen bij bestuursleden van de FIFA. Het is een beproefde methode om ‘goodwill’ te creëren bij FIFA-bobo’s uit ontwikkelingslanden. Aspire is met zijn programma’s in Afrika en in Thailand, Paraguay en Guatemala vertegenwoordigd in zestien landen. Zeven van die landen hadden ten tijde van de stemming over het WK, in december 2010, een vertegenwoordigend bestuurder in het 24-koppige uitvoerend comité van de FIFA. Ofwel: een kwart van de stemmers kwam uit de ‘Aspire-landen’ van nu.

Dus daarom al die inspanningen van Qatar in Afrika en elders? Henkel, directeur van Eupen, erkent dat de Afrikaanse tak van Aspire een „positief effect heeft op betrekkingen” met betreffende landen. „Qatar wil leidend zijn in sportontwikkeling, in talentontwikkeling en als aanbieder van sportfaciliteiten. Dat is hun motivatie.” Hij vindt niet dat het aan hem is om te reageren op het FIFA-rapport. „In het algemeen: wij zijn heel blij dat het WK in Qatar plaatsheeft. We weten dat er een discussie is met vele standpunten. Wat ik weet: voor ons is werken met Qatar ideaal.”