Rechter: verkoper van Mein Kampf niet strafbaar

Voor het eerst leidt een Nederlands proces over Hitlers boek niet tot een veroordeling. Mede door het internet.

Foto ANP

De Amsterdamse galeriehouder die een aantal exemplaren van Mein Kampf heeft verkocht, is niet strafbaar. Dat heeft de rechtbank in Amsterdam vrijdag bepaald. Het is voor het eerst dat een Nederlandse rechtszaak over de verkoop van Hitlers standaardwerk níet tot een veroordeling leidt. Volgens de rechter is de verkoop van het boek „in beginsel” weliswaar strafbaar, maar: een veroordeling zou indruisen tegen de vrijheid van meningsuiting.

Michiel van Eyck verkocht een aantal in de jaren dertig van de vorige eeuw gedrukte exemplaren van Mein Kampf in zijn Totalitarian Art Gallery in Amsterdam. Daar verkoopt hij parafernalia uit de Sovjetunie, het China van Mao én Hitlers Duitsland.

Het genootschap Federatief Joods Nederland van Herman Loonstein deed vorig jaar aangifte tegen de galeriehouder omdat hij met de verkoop van het boek zou aanzetten tot haat en discriminatie. Dat mag niet, volgens artikel 137e uit het Wetboek van Strafrecht.

Het Openbaar Ministerie had tegen Van Eyck een boete geëist van 1000 euro, waarvan 500 euro voorwaardelijk. Volgens de officier van justitie is Mein Kampf niet alleen inhoudelijk verderfelijk, maar is het boek „als voorwerp” bovendien hét symbool van „al het verschrikkelijke” van het Derde Rijk.

De rechter oordeelt echter dat een veroordeling van de boekverkoper zou indruisen tegen het Europees recht. Artikel 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens vereist namelijk dat een veroordeling die het „uitingsrecht” inperkt, alleen gerechtvaardigd is als die inperking noodzakelijk is voor de bescherming van mensen tegen discriminatie, belediging en aanzetting tot haat wegens hun „ras en/of godsdienst”. Zo’n inperking is nu niet nodig, oordeelt de Amsterdamse rechtbank, wegens „de antiquarische wijze waarop verdachte het boek ter verkoop aanbiedt”. Bovendien: „Maatschappelijke ontwikkelingen zoals vooral de zeer eenvoudige verkrijgbaarheid” van Mein Kampf „via het internet” maken dat een veroordeling niet nodig is om Joden te beschermen.

Volgens Gerard Spong, advocaat van Van Eyck, is de uitspraak een aanzienlijke inperking van het verkoopverbod. „De rechtbank zegt nu eigenlijk: de verkoop van Mein Kampf is niet strafbaar, ténzij je het verkoopt met snode, antisemitische bedoelingen.”

De uitspraak lijkt echter veel op een eerdere rechtszaak over de verkoop van het boek, in 1999. Een man die op een boekenmarkt in Dordrecht twee exemplaren van Mein Kampf aanbood, werd toen weliswaar schuldig bevonden, maar kreeg geen straf opgelegd omdat hij er „geen kwade bedoelingen” mee had, aldus de rechtbank. Willem-Pieter Maris, destijds de advocaat van de verkoper: „De redenering van de uitspraak nu komt overeen met die in 1999. Het verbod is sowieso achterhaald, toen ook al. Onze democratie is sterk genoeg om de verkoop van het boek toe te staan.”

In Mein Kampf, dat in de jaren twintig van de vorige eeuw verscheen, somt Hitler zijn politieke ideeën op in moeilijk toegankelijke stijl. Belangrijke thema’s zijn „het joodse gevaar”, zijn afkeer van het communisme en het recht van het Duitse volk op „Lebensraum” in het oosten.