Qatar leert voetballen in België

Het WK 2022 wordt gespeeld in Qatar. Dan moet het oliestaatje natuurlijk wel een fatsoenlijk elftal hebben. Daar wordt aan gewerkt.

Jong Qatar wint de finale van de Asian Football Confederation voor voetballers onder de negentien het Thuwunna stadion in Yagon op 23 oktober. Foto Reuters

Samuel Asamoah (20), spelmaker en aanvoerder van het Belgische KAS Eupen, werd zes jaar geleden gescout in Ghana. Hoe dat ging? „We waren met tienduizend jongens en ik mocht steeds een ronde verder, tot ik naar de Academy mocht.”

Als een van de handvol jongens uit zijn regio doorstond hij schifting na schifting. Eerst naar Senegal, toen stages in Qatar en nu voetbalt hij in Duitstalig België, waar hij de afronding van zijn voetbalopleiding geniet in de Tweede Klasse, het één na hoogste niveau in België.

En dat allemaal dankzij de Aspire Academy, het enorme opleidingsinstuut van dwergstaat Qatar met tentakels tot in Duitstalig België.

KAS Eupen is de trots van de Duitssprekende minderheid in België en promoveerde in 2010 naar de Eerste Klasse. Maar nadat de club direct weer was gedegradeerd raakte KAS Eupen in financiële problemen. Salarissen konden niet meer betaald worden. Grote opluchting dus toen de Qatari in 2012 kwamen, alle schulden afkochten en de club een toekomst gaven. „Simpel: zonder de Qatari had KAS Eupen niet meer bestaan”, zegt directeur Christoph Henkel.

De Aspire Academy had uiteraard ook een belang bij de overname. Het talentenprogramma van Qatar zocht een voet tussen de deur in het Europese profvoetbal en zo is Eupen de top van de opleidingspyramide van Qatar geworden. Het oliestaatje dat zich zo nadrukkelijk in de voetbalwereld manifesteert, met de organisatie van het WK 2022 als heilige graal. Daar en dan moet er wel een fatsoenlijk team op de been te brengen zijn, is de gedachte achter Aspire. Nu zijn het nog Afrikanen, straks moeten Qatarese spelers in Eupen hun eerste stappen in het profvoetbal zetten.

Aziatisch kampioen

Afgelopen zaterdagavond. Het is feest in het Kehrwegstadion als de thuisploeg, met vier Afrikanen van Aspire in de basis, in de slotminuut de 2-1 maakt in de topper in de Tweede Klasse tegen Lommel United. KAS Eupen ligt net als vorig jaar op koers voor promotie naar de Eerste Klasse, met vier punten achterstand op koploper Sint-Truiden.

En er zit een primeur aan te komen: het debuut van een Qatarese voetballer van de Aspire Academy. Op de vip-tribune zitten ze: zes Qatarese jongens, met mutsen en petjes, spelend met hun telefoons. Het zijn de grootste talenten uit Qatar, daar geboren en getogen. Vier van hen zijn met hun land vorige maand Aziatisch kampioen geworden Onder-19, het belangrijkste bewijs dat er op voetbaltechnisch gebied serieuze stappen worden gemaakt in het emiraat.

De faciliteiten in hoofdstad Doha zijn volgens mensen die er geweest zijn onvoorstelbaar. Zo is de Aspire Dome het grootste indoorsportcomplex ter wereld. Ajax gaat in januari op trainingskamp op het terrein van Aspire en Nederlandse jeugdteams spelen er geregeld toernooien.

Qatar heeft geen voetbaltraditie, wel geld en ambitie. Kennis en trainers worden ingekocht.

Het begon met een KNVB-trainer. Ruud Dokter was één van de eersten, en in zijn kielzog trokken meerder Nederlandse trainers naar het Midden-Oosten. „Die Qatari weten wat ze doen en ze weten wat er te koop is in de wereld”, zegt één van de betrokken trainers. Hij wil wegens de precaire situatie rond de FIFA en mogelijke corruptie van Qatar bij het binnenhalen van het WK, niet met naam in de krant. Inmiddels, zegt hij, is Spaans de voertaal bij Aspire. „Omdat de Spaanse jeugdopleiding tegenwoordig toonaangevend is in de wereld.”

Blijft de vraag: waarom dan die Afrikanen? Toen de Qatari in 2007 onder de noemer Aspire Football Dreams de blik op Afrika richtten, met wat Aspire zelf „het grootste voetbalscoutingsproject in de gescheidens noemde”, kwamen ook gefronsde wenkbrauwen. Het was een megaoperatie waarbij volgens Aspire zesduizend scouts en trainers een half miljoen jongens in zeven Afrikaanse landen bekeken. Critici, onder wie vijf leden van het Europees parlement, vreesden uitbuiting.

Toch is het geheimzinnig

Dat het emiraat met 300.000 staatsburgers op zoek zou zijn naar talentvolle Afrikaanse spelers om in het bordeauxrode nationale shirt te spelen is een logische gedachte met het WK 2022 in Qatar in het achterhoofd. Henkel lacht: „Waarom wonen hun beste jongens dan hier bij ons in België?” Bovendien, zegt de Duitser, „al zou een van die jongens over een paar jaar voor Qatar spelen: is het Duitse elftal niet ook één groot multicultureel team?”

Er is niets geheimzinnigs aan, zeggen betrokken, en toch blijkt het lastig om trainers te spreken te krijgen.

„Het doel van de Academy is duidelijk: in 2022 een WK-waardig elftal te hebben”, zegt een Nederlandse medewerker van Aspire in Doha. Na een eerste telefoongesprek, waarin onder meer de relatie van de Aspire Academy en het binnenhalen van het WK door Qatar ter sprake komt, besluit hij toch niet mee te werken aan dit artikel. „Het is duidelijk dat jij al een beeld en mening hebt gevormd zonder ooit in Aspire Academy geweest te zijn”, mailt hij.

Dat Aspire een rol heeft gespeeld bij de toewijzing van het WK in 2022 is altijd ontkend door het ‘bidteam’ van Qatar. Toch werd een relatie vorige week donderdag bevestigd in de samenvatting van het onderzoek van FIFA’s ethische commissie naar de toewijzing van het WK aan Rusland (2018) en Qatar (2022). Er is volgens het document „geen twijfel” dat de Aspire Academy „in significante mate betrokken is geraakt bij het bid voor Qatar 2022”.

Maar hoe dan? Het FIFA-rapport, bekritiseerd wegens de oppervlakkigheid over Qatar, wordt niet concreter dan bovenstaande passage.

Een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van voetbal is een beproefde methode om ‘goodwill’ te krijgen bij FIFA-leden uit ontwikkelingslanden. Qatar was met de Aspire Academy niet het enige land in de strijd om WK-organisatie dat met dergelijke ontwikkelingsprojecten ogenschijnlijk in het gevlei probeerde te komen. Aspire is met zijn programma’s in Afrika en onder meer in Thailand, Paraguay en Guatamala in totaal vertegenwoordigd in zestien landen. Zeven van die landen hadden ten tijde van stemming voor het WK in december 2010 een vertegenwoordigende voetbalbestuurder in het uitvoerende comité van de FIFA, dat over de toewijzing van het WK ging.

Henkel, directeur van Eupen, vindt niet dat het aan hem is om te reageren op het FIFA-rapport. „We weten dat er een discussie gaande is met vele standpunten. Voor ons is het werken met Qatar ideaal. Een perfecte situatie.”