Landbouw laat CO2 meer schommelen

Maisveld. Foto Thinkstock

Door de intensievere landbouw is de atmosferische CO2-concentratie door het jaar heen heftiger gaan schommelen. Dat schrijven Amerikaanse en Duitse onderzoekers in Nature (20 november).

Dat de CO2-concentratie in de atmosfeer een seizoensschommeling vertoont, is onder klimatologen bekend. De concentratie bereikt zijn dal in juli, als planten het hardst groeien en het meeste CO2 opnemen. De piek ligt in oktober, als het nog warm genoeg is om afgevallen bladeren en afgestorven planten af te breken – dan komt CO2 massaal vrij. De schommeling is het duidelijkst op het noordelijk halfrond, het deel met de meeste landmassa.

Klimatologen hebben die schommeling, op basis van wereldwijde metingen, de afgelopen decennia gaandeweg heftiger zien worden, met hogere pieken en diepere dalen. Als verklaring daarvoor is bijvoorbeeld het ‘mest-effect’ genoemd, het verschijnsel dat de gemiddeld stijgende CO2-concentratie de plantengroei stimuleert. Ook zou de opwarming van de aarde zorgen voor meer plantengroei op hogere breedtegraden van het noordelijk halfrond.

De Amerikaanse en Duitse klimatologen voegen daar nu een verklaring aan toe, na een nauwkeurige, regionale analyse van de CO2-schommeling. Ze zagen de toename van de amplitude vooral tussen 35 en 55 graden noorderbreedte, de band over de VS, Europa en Azië met vruchtbare landbouwgrond. Simulaties met diverse computermodellen leverden hetzelfde resultaat. Ook in de band tussen 50 en 70 graden noorderbreedte zagen ze de schommeling heftiger worden.

De klimatologen zijn wel voorzichtig in hun claim. Ze schrijven dat hun resultaten sterk suggereren dat de landbouwintensivering een rol speelt. Maar de opbrengst per hectare is de afgelopen halve eeuw verdrievoudigd, door verbeterde rassen, kunstmest en irrigatie. Verder hebben landbouwgewassen een kort, maar intensief groeiseizoen, vergeleken met natuurlijke vegetatie. En recente satellietwaarnemingen laten zien dat de productiviteit van landbouwgrond op het noordelijk halfrond in de maand juli hoger ligt dan dat van omringend bos.