Een gele zeven en een blauwe zet

Je kan het een beetje aanleren: getallen altijd in dezelfde kleur zien. Samenvoelen heet dat, synesthesie.

Vind jij een maandag ‘geel’? En voelt een donderdag ‘paars’? Beschouw jij het cijfer 5 als oranje?

Dan zou je wel eens een ‘samenvoeler’ kunnen zijn. Een synestheet zeggen wetenschappers (van de Griekse woorden voor samen en voelen). Samenvoeler, omdat dan twee heel verschillende zintuiglijke zaken toch precies hetzelfde ‘voelen’: een woord of getal met een kleur of een vorm met een geur. Ongeveer 1 op de 20 mensen is samenvoeler. In iedere klas zit er wel een.

Het is een fijn gevoel: de wereld hangt een beetje nauwer samen. En het kan handig zijn om telefoonnummers te onthouden: eerst de vlag van Duitsland, dan die van Italië.

Samenvoelen komt het meest voor bij lijstjes die je in je vroege jeugd hebt geleerd: dagen van de week, letters, getallen. Welke kleur bij welke getal hoort, is waarschijnlijk in je hoofd gaan samenkleven bij het aanleren van die lijstjes.

Dat bracht een paar wetenschappers in Engeland op een idee: we gaan het studenten precies zo aanleren. Wat deden ze daarna?

Negen weken lang moesten de studenten een half uur per dag oefeningen doen op een computer waarbij 13 letters en 5 kleuren met elkaar in verband werden gebracht. Al na vijf weken begonnen de studenten samengevoel te vertonen: als ze bijvoorbeeld naar een poster op de muur keken, zagen ze de letters direct in de bijbehorende kleuren. Het sterkst zagen ze kleuren bij letters als er ook een soort reden voor was: dus de R is rood, de G is groen. Het effect ging ook weer weg. Na drie maanden was het meestal verdwenen.

De wetenschappers zijn heel tevreden met de uitkomst. Het maakt aannemelijk dat samenvoelers als kind hun gekleurde letters echt zo kunnen hebben aangeleerd. Door een leesmethode die gekleurde letters gebruikte. Of een toevallig favoriet prentenboek.