Diabetespil bestrijdt ook tuberculose

Het meest voorgeschreven middel tegen diabetes type 2, metformine, kan mogelijk ook goed werken tegen tuberculose. Anders dan de meeste medicijnen tegen TB is het geen antibioticum dat de tuberkelbacterie Mycobacterium tuberculosis doodt. Onderzoekers in Singapore hebben nu laten zien dat het middel in muizen de afweer tegen de bacterie versterkt, zodat die niet de kans krijgt om in de luchtwegen of ergens anders in het lichaam zijn slag te slaan (Science Translational Medicine, 19 november).

Een dergelijk middel is zeer welkom, aangezien steeds meer Mycobacterium-stammen resistent zijn tegen bijna alle antibiotica. In Azië, de zuidelijke helft van Afrika en Oost-Europa is tuberculose een groot probleem. Vorig jaar werden er bijna een half miljoen nieuwe infecties gediagnosticeerd, maar het werkelijke aantal is ongetwijfeld hoger.

Nu de klassieke behandeling met antibiotica steeds meer tekortschiet is er dringend behoefte aan een andere behandelstrategie, bijvoorbeeld door het versterken van de weerstand tegen de bacterie. Het goedkope en bewezen veilige metformine leek hiervoor een goede kandidaat. Een eerste hint dat metformine de immunologische afweer versterkt kwam uit epidemiologisch onderzoek dat liet zien dat diabetespatiënten die het middel kregen gemiddeld minder vaak kanker kregen dan anderen.

Onderzoekers in Singapore testten metformine eerst in gekweekte cellen die door de bacterie waren geïnfecteerd en ontdekten dat het de vorming van agressieve zuurstofradicalen bevordert die dodelijk zijn voor de bacterie. Vervolgens bleek in muizen dat metformine de door Mycobacterium veroorzaakte ontstekingen dempt. Metformine bleek ook effectief samen met meer gangbare middelen tegen tuberculose.