De vijf kunstgrepen voor bedrijven in nood

Foto iStock

De klok tikt. De laatste reserves van een schare bedrijven raken op. Komt het economisch herstel voor hen toch nog te laat?

Bij besluiten over economisch overleven maken ondernemingen opmerkelijk genoeg bijna steevast dezelfde keuzes:

1. Vervang de top

Doorgaans de eerste én de beste maatregel als kapitaaltekorten ontstaan. De betrokkenen hoeven geen fouten te hebben gemaakt, maar zij bleken niet in staat het tijd te keren en verloren zo hun geloofwaardigheid als leider. Bovendien: een bedrijf in crisis vereist ander leiderschap dan een zorgeloze winstmaker.

Bij BAM vertrokken twee bestuurders, onder wie voorzitter Nico de Vries. Bij Ballast Nedam ook, onder wie eerste man Theo Bruijninckx. Bij Vion én Imtech vervingen de commissarissen in twee jaar tijd de hele raad van bestuur, voordat de meeste van hen zelf ook als commissaris opstapten.

Financiële fixers en andere bij banken hoog aangeschreven commissarissen nemen hun plaats in: Rob Ruijter (Vion, ex-financieel directeur marktonderzoeker VNU), bij Imtech ‘supercommissarissen’ Kees van Lede (ex-Akzo Nobel voorzitter) en Frans Cremers (ex-VNU).

2. Kapitaal is cruciaal

Verliesgevende bedrijven hollen vanzelf hun eigen vermogen uit. En dan staan de banken op de stoep en zeggen: we moeten praten. Bedrijven kunnen kredieten alleen handhaven tegen slechtere voorwaarden. Of ze moeten onder regie van de banken dringend nieuw kapitaal of bufferleningen aantrekken bij beleggers. Razendsnel hebben zo Ballast Nedam, Imtech en Macintosh hun positie verbeterd.

3. Kortwiek activiteiten

In samenhang met de twee bovenstaande maatregelen is dit de meest toegepaste oplossing. Noem het de verkoop van kroonjuwelen, of de grote uitverkoop. Dochterbedrijven en divisies afstoten is de snelste manier om geld in handen te krijgen. Met de opbrengst kunnen kredieten worden afgelost en wordt het eigen kapitaal versterkt. Vion verkocht in 2012 zijn winstgevende dochter Ingredients voor 1,6 miljard euro, Macintosh verkocht vorig jaar Halfords (fietsen) - verkooprijs: 1 euro.

4. Krimp je personeelsbestand in

Nog een voor de hand liggende reactie als de markt krimpt. Imtech, BAM, Ballast en Vion deden het. Nu gaat alle aandacht uit naar AirFrance-KLM. Het concern heeft meer schulden dan bezittingen, en is dus technisch failliet. Maar het concern heeft genoeg geld in kas om het uit te zingen. Na het gedwongen vertrek van KLM-topman Camiel Eurlings stonden de vakbonden op scherp, maar het bleek ketelmuziek. Hoe de luchtvaartmaatschappij met reorganisaties in Frankrijk en Nederland zijn financiële positie wil versterken, is nog onduidelijk.

5. Zoek een koper

Na personele en financiële reorganisaties is een bedrijf gemakkelijker te verkopen. De risico’s voor de koper zijn kleiner. Banken geven graag krediet aan een sterker bedrijf om hen te ‘verlossen’ van een verzwakte klant. Imtech, BAM en Vion liggen nu niet voor de hand om verkocht te worden: zij zitten nog in het proces naar winstherstel.

Kapitaalkrachtige concurrenten van AirFrance-KLM, zoals Emirates of Ethihad, kunnen brood zien in een vermogensinjectie om intensievere samenwerking af te dwingen. De Hema en Ballast Nedam zijn typische overnamekandidaten. Hema-eigenaar Lion Capital heeft al eens een overnamebod laten lopen omdat het te laag was. Spijtig, achteraf gezien.

Lees het uitgebreide verhaal in de weekendkrant van NRC Handelsblad