Boos? Verzin dan iets, maar ga niet dom demonstreren

Studentenacties in de VS, trekken en duwen vóór of tégen Zwarte Piet: Rosanne Hertzberger vindt het getuigen van leeghoofdigheid.

Zondag schoof ik aan bij een groepje studenten van Washington University die druk bezig waren een demonstratie voor te bereiden. Die demonstratie staat gepland op de dag na de uitspraak van een Grand Jury. Momenteel buigt die zich over de vraag of de politieagent die deze zomer een ongewapende zwarte jongen doodschoot, wel of niet vervolgd moet worden.

Iedereen loopt al wekenlang op die uitspraak vooruit. De tegenstanders van vervolging zijn bij voorbaat al boos, omdat de politieagent misschien gestraft wordt. De voorstanders van vervolging zijn bij voorbaat al boos, omdat de politieagent misschien vrijuit gaat. De gouverneur heeft bij voorbaat de noodtoestand uitgeroepen. De demonstranten staan bij voorbaat al in proteststand.

Het plan van de studenten is om tijdens de eerste ochtendspits na de uitspraak midden op een druk verkeersplein op de grond te gaan zitten en boeken van radicale zwarte schrijvers te lezen (‘huiswerk maken’). Alles is geregeld: op elke hoek coördinatoren, een centraal informatiepunt, een groot spandoek. Studenten zullen de armen ineen haken zodat ze één linie vormen. De namen van mensen die eventueel bereid zijn gearresteerd te worden, zijn bekend.

Ik ga er niet naartoe. Ik weet niet waarom, maar van zo’n groep leeftijdsgenoten die op de openbare weg demonstreren, krijg ik enorme plaatsvervangende schaamte. Het heeft iets geks, iets onechts. Alsof ze een veldslag uit de zeventiende eeuw naspelen. Live action role playing, met het script van de burgerrechtenbeweging.

Ik weet al hoe het eruit gaat zien. Een groep mensen, buiten, in de kou of regen, met veel politie eromheen, die iets staan te roepen, en dan daaromheen tien keer zoveel omstanders die de boel filmen.

Intocht van Sinterklaas

Die plaatsvervangende schaamte had ik ook bij het zien van de demonstraties in Gouda vorige week, tijdens de intocht van Sinterklaas. Die verliep volgens datzelfde beproefde recept. Er waren voorstanders, tegenstanders. Er waren boos kijkende demonstranten die met de armen ineen gehaakt één linie vormden. Er waren spandoeken. Er waren leuzen. T-shirts. Boze mensen. Arrestaties. En alles vastgelegd in duizend filmpjes op duizend smartphones van omstanders. Dat is nu eenmaal de natuurlijke reflex van ongeveer iedereen die na 1970 geboren werd. Wie gaat er nog op een plein staan? Wie voert er nog actie?

Iemand die boos is, verzint iets. Begint een stichting. Een bedrijf. Haalt geld op met een idiote actie. Start een petitie, schrijft een blog. Filmt de seksistische opmerkingen die je hoort als je een paar uurtjes over straat wandelt. Haalt een grap uit. Zet iemand voor lul met een microfoon voor zijn neus. Filmt de reacties op Zwarte Piet van mensen in een Londens park, zoals Sunny Bergman. Filmt de politie. Belt een voedselbedrijf op. Deelt een update van ‘Nederland, mijn vaderland’. Verandert de stem van een politicus. WOB’t iets. Rapt iets. Wedt iets. Retweet iets.

Maar verzint in ieder geval iets anders dan met zo’n knullig kartonnen bordje voor zijn of haar borst op een druilerig plein te gaan zitten.

Omdat je niets beters kunt verzinnen

Het staat ons voor geen meter. Zoiets doe je alleen omdat je ouders het ook ooit zo deden. Omdat die zwarte radicale denkers het zo deden. Omdat je het bij Andere tijden zag. Omdat je niets beters kunt verzinnen.

Ik moet eerlijk zeggen dat ik dat soort demonstranten wantrouw. Het conservatisme, kopieergedrag. Als het je al niet lukt om je eigen acties te verzinnen, lukt het je dan wel om je eigen waarden te verzinnen? Kun je je eigen idealen wel onderscheiden van die idealen die je op televisie zag?

Ik stak mijn hand op bij de vergadering van die Washington University-studenten. Ik vroeg wat er zou gebeuren als de Grand Jury besluit dat de politieagent wél vervolgd moet worden. Gaat de demonstratie dan gewoon door?

Het was een stomme vraag. De demonstratie zou gewoon doorgaan. Ook op de dag dat ze hun zin krijgen, de eisen worden ingewilligd, en de agent wordt vervolgd, ook op die dag gaan de studenten van Washington University een sit-in houden en tijdens het spitsuur het verkeer hinderen.

Ik vind dat van leeghoofdigheid betuigen. Ik vind het onverantwoordelijk. Natrappen. Het is dan net alsof je demonstreert om het demonstreren. Boos bent om het boos zijn, ongeacht of je doel al bereikt is. Het is dan net alsof het daadwerkelijk allemaal een toneelstukje is.